Fact or fiction: wat weet AI écht over Antwerpen?
Rubens, de Boerentoren, de Antwerpse Zoo, Brabo, het MAS en de Red Star Line: hoeveel weten de bekendste AI-assistenten eigenlijk over Antwerpen? Ik gaf ChatGPT, Gemini, Claude en Perplexity tien stellingen over de stad. Sommige waren volledig juist, andere bevatten bewust één of meerdere fouten.
Tien Antwerpse stellingen met enkele verborgen valstrikken
De vier AI-modellen kregen exact dezelfde tien stellingen. Ik vertelde niet hoeveel uitspraken juist of fout waren.
Sommige stellingen zijn volledig correct. Andere bevatten een duidelijke fout. De interessantste uitspraken bestaan echter uit meerdere onderdelen waarbij een groot deel klopt, maar één detail de volledige stelling fout maakt.
De modellen moesten daarom niet alleen feiten terugvinden, maar ook de volledige formulering kritisch beoordelen.
De originele testprompt
ChatGPT, Gemini, Claude en Perplexity kregen exact dezelfde onderstaande prompt.
ChatGPT
Antwoord van het model| Stelling | Oordeel | Uitleg / correctie | Zekerheid |
|---|---|---|---|
| 1. Olympische Spelen van 1920 | JUIST | Antwerpen organiseerde de Spelen van 1920. De olympische vlag werd er voor het eerst tijdens de Spelen gebruikt en ook de atleteneed werd er voor het eerst afgelegd. | 99% |
| 2. Rubens en zijn begraafplaats | FOUT | Rubens woonde en werkte in het huidige Rubenshuis, maar ligt begraven in de Sint-Jacobskerk en niet in de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal. | 99% |
| 3. ZOO Antwerpen en Centraal Station | JUIST | De Zoo dateert uit 1843 en Antwerpen-Centraal opende in 1905, 62 jaar later. | 98% |
| 4. Linkeroever vanaf 1933 | FOUT | Linkeroever werd al in 1923 bij Antwerpen gevoegd. De Sint-Annatunnel opende pas in 1933. | 100% |
| 5. Grootste haven van Europa | FOUT | De fusie in 2022 klopt, maar Port of Antwerp-Bruges werd niet de grootste haven van Europa in algemene zin. | 99% |
| 6. Plantin-Moretus en UNESCO | JUIST | Plantin-Moretus werd in 2005 het eerste museum op de UNESCO-Werelderfgoedlijst. | 96% |
| 7. MAS en 3.185 handjes | JUIST | Het MAS opende in 2011, is ongeveer 60 meter hoog en heeft 3.185 aluminium handjes op de gevel. | 99% |
| 8. Brabo en “hand werpen” | FOUT | De Brabolegende klopt als legende, maar vormt geen historisch bewijs voor de oorsprong van de naam Antwerpen. | 99% |
| 9. Red Star Line en alle reisklassen | FOUT | De controles in de historische gebouwen golden voor derdeklaspassagiers, niet voor alle drie de klassen. | 100% |
| 10. Boerentoren altijd 87,5 meter | FOUT | De oorspronkelijke hoogte was ongeveer 87,5 meter, maar de toren werd later verhoogd. | 99% |
JUIST: 1, 3, 6 en 7
FOUT: 2, 4, 5, 8, 9 en 10
ONVOLDOENDE BEWIJS: geen
Gemini
Antwoord van het model| Stelling | Oordeel | Uitleg / correctie | Zekerheid |
|---|---|---|---|
| 1. Olympische Spelen van 1920 | JUIST | Gemini bevestigt zowel Antwerpen 1920 als het eerste gebruik van de olympische vlag en atleteneed. | 100% |
| 2. Rubens en zijn begraafplaats | FOUT | Rubens ligt volgens Gemini in de Sint-Jacobskerk, niet in de kathedraal. | 100% |
| 3. ZOO Antwerpen en Centraal Station | JUIST | De Zoo dateert uit 1843 en bestond dus ruim zestig jaar bij de opening van het station. | 100% |
| 4. Linkeroever vanaf 1933 | FOUT | Gemini plaatst de aansluiting bij Antwerpen terecht in 1923. | 95% |
| 5. Grootste haven van Europa | FOUT | De fusie klopt, maar het resultaat was onder meer de grootste exporthaven, niet algemeen de grootste haven van Europa. | 100% |
| 6. Plantin-Moretus en UNESCO | FOUT | Gemini stelt dat Plantin-Moretus wel in 2005 werd erkend, maar niet het eerste museum ter wereld op de UNESCO-lijst was. | 100% |
| 7. MAS en 3.185 handjes | JUIST | Gemini bevestigt opening, hoogte en de aluminium handjes op de gevel. | 100% |
| 8. Brabo en “hand werpen” | FOUT | De legende klopt, maar de etymologische verklaring is volgens Gemini niet historisch bewezen. | 100% |
| 9. Red Star Line en alle reisklassen | ONVOLDOENDE BEWIJS | Gemini merkt op dat vooral derdeklaspassagiers de controles ondergingen, maar kiest toch voor onvoldoende bewijs. | 90% |
| 10. Boerentoren altijd 87,5 meter | FOUT | De oorspronkelijke hoogte klopt, maar Gemini vermeldt latere wijzigingen aan de toren. | 100% |
JUIST: 1, 3 en 7
FOUT: 2, 4, 5, 6, 8 en 10
ONVOLDOENDE BEWIJS: 9
Claude
Antwoord van het model| Stelling | Oordeel | Uitleg / correctie | Zekerheid |
|---|---|---|---|
| 1. Olympische Spelen van 1920 | JUIST | Claude bevestigt zowel het eerste gebruik van de olympische vlag als de eerste atleteneed. | 98% |
| 2. Rubens en zijn begraafplaats | FOUT | Rubens woonde en werkte in het Rubenshuis, maar zijn graf bevindt zich in de Sint-Jacobskerk. | 97% |
| 3. ZOO Antwerpen en Centraal Station | JUIST | De Zoo opende in 1843 en Antwerpen-Centraal ruim 62 jaar later. | 97% |
| 4. Linkeroever vanaf 1933 | FOUT | Linkeroever werd al in 1923 bij Antwerpen gevoegd. | 97% |
| 5. Grootste haven van Europa | FOUT | De fusie in 2022 klopt, maar de officiële claim gaat onder meer over de grootste exporthaven. | 90% |
| 6. Plantin-Moretus en UNESCO | JUIST | Claude bevestigt dat het complex in 2005 als eerste museum op de UNESCO-Werelderfgoedlijst kwam. | 98% |
| 7. MAS en 3.185 handjes | JUIST | Opening in 2011, ongeveer 60 meter hoog en 3.185 aluminium handjes. | 95% |
| 8. Brabo en “hand werpen” | FOUT | Claude onderscheidt de Brabolegende van de historisch niet bewezen etymologie. | 90% |
| 9. Red Star Line en alle reisklassen | FOUT | Volgens Claude waren de controles in deze gebouwen bedoeld voor derdeklaspassagiers. | 95% |
| 10. Boerentoren altijd 87,5 meter | FOUT | De oorspronkelijke hoogte was ongeveer 87,5 meter, maar latere aanpassingen veranderden de hoogte. | 93% |
JUIST: 1, 3, 6 en 7
FOUT: 2, 4, 5, 8, 9 en 10
ONVOLDOENDE BEWIJS: geen
Perplexity
Antwoord van het model| Stelling | Oordeel | Uitleg / correctie | Zekerheid |
|---|---|---|---|
| 1. Olympische Spelen van 1920 | JUIST | Antwerpen organiseerde de Spelen en zowel vlag als atleteneed werden er voor het eerst gebruikt. | 100% |
| 2. Rubens en zijn begraafplaats | FOUT | Rubens ligt in de Sint-Jacobskerk en niet in de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal. | 99% |
| 3. ZOO Antwerpen en Centraal Station | JUIST | De dierentuin dateert uit 1843 en het station opende in 1905. | 97% |
| 4. Linkeroever vanaf 1933 | FOUT | Linkeroever werd reeds in 1923 onderdeel van Antwerpen. | 100% |
| 5. Grootste haven van Europa | FOUT | De fusie klopt, maar de officiële kwalificatie is onder meer grootste exporthaven van Europa. | 96% |
| 6. Plantin-Moretus en UNESCO | FOUT | Perplexity bevestigt de UNESCO-inschrijving in 2005, maar betwijfelt dat het het eerste museum ter wereld was. | 93% |
| 7. MAS en 3.185 handjes | JUIST | Opening, hoogte en het aantal aluminium handjes worden bevestigd. | 99% |
| 8. Brabo en “hand werpen” | FOUT | De legende is correct weergegeven, maar de naamverklaring is volgens Perplexity niet bewezen. | 98% |
| 9. Red Star Line en alle reisklassen | FOUT | De controles waren vooral gericht op derdeklaspassagiers en golden niet op dezelfde manier voor alle klassen. | 98% |
| 10. Boerentoren altijd 87,5 meter | FOUT | De oorspronkelijke hoogte was ongeveer 87,5 meter, maar de toren werd later aangepast. | 96% |
JUIST: 1, 3 en 7
FOUT: 2, 4, 5, 6, 8, 9 en 10
ONVOLDOENDE BEWIJS: geen
Welk AI-model weet het meest over Antwerpen?
Voor de beoordeling keek ik niet alleen naar JUIST of FOUT. Ook de uitleg, de correctie van foutieve informatie en de kwaliteit van de gebruikte bronnen tellen mee.
Per stelling konden maximaal drie punten worden verdiend: één punt voor het juiste oordeel, één punt voor een correcte uitleg of verbetering en één punt voor degelijk brongebruik. Bij een gedeeltelijk correct antwoord werd een half punt toegekend.
| Plaats | AI-model | Score | Korte beoordeling |
|---|---|---|---|
| 1 | ChatGPT | 30 / 30 | Alle tien beoordelingen correct, sterke correcties en vrijwel consequent gezaghebbende en officiële bronnen. |
| 2 | Claude | 27,5 / 30 | Alle eindoordelen correct, maar vaker secundaire bronnen en enkele minder precieze details. |
| 3 | Perplexity | 27 / 30 | Zeer sterk bij negen stellingen, maar beoordeelt Plantin-Moretus ten onrechte als fout. |
| 4 | Gemini | 20,5 / 30 | Verschillende goede factchecks, maar fout bij Plantin-Moretus en een verkeerd eindlabel bij Red Star Line. De bronvermelding is ook minder sterk. |
Winnaar: ChatGPT
In deze Antwerpse test vind ik ChatGPT duidelijk het sterkste. Niet alleen zijn alle tien eindoordelen correct, ook de uitleg en de bronkeuze zijn over de volledige test het meest consistent.
Drie stellingen leggen opvallende verschillen bloot
Stelling 6: is Plantin-Moretus echt het eerste museum?
Ja. Het Museum Plantin-Moretus vermeldt zelf dat het in 2005 het allereerste museum werd dat op de UNESCO-Werelderfgoedlijst werd opgenomen.
ChatGPT en Claude herkennen dit correct en beoordelen de stelling als JUIST.
Gemini en Perplexity noemen de stelling FOUT. Dat is een interessante misser, omdat juist een officiële, primaire bron de bewering expliciet bevestigt. Gemini geeft zijn foutieve beoordeling bovendien 100% zekerheid.
Stelling 9: wie werd gecontroleerd bij Red Star Line?
Het museum bevindt zich inderdaad in historische gebouwen van de rederij, maar de controles gebeurden daar niet voor eerste-, tweede- én derdeklaspassagiers.
De officiële informatie van het Red Star Line Museum vermeldt specifiek de derdeklaspassagiers. Zij werden voor vertrek ontsmet, medisch gekeurd en administratief gecontroleerd.
ChatGPT, Claude en Perplexity trekken daarom terecht de conclusie FOUT.
Gemini ontdekt dezelfde nuance, maar kiest toch voor ONVOLDOENDE BEWIJS. Dat is merkwaardig: de uitleg bevat eigenlijk al voldoende informatie om de volledige samengestelde stelling als FOUT te beoordelen.
Stelling 10: de hoogte van de Boerentoren
Alle vier de modellen herkennen de valstrik. De oorspronkelijke hoogte van ongeveer 87,5 meter klopt, maar de toren bleef niet altijd even hoog.
ChatGPT houdt de correctie voorzichtig en correct: latere verbouwingen veranderden de hoogte.
Claude en Gemini voegen meer concrete hoogtes en verbouwingen toe. Daardoor ontstaat ook meer ruimte voor onnauwkeurigheden. Dit is een mooi voorbeeld van een terugkerend probleem bij AI: meer details maken een antwoord niet automatisch betrouwbaarder.
Wat viel mij op?
ChatGPT: tien op tien correcte beoordelingen
ChatGPT levert in deze test het meest consistente antwoord. Alle tien de stellingen worden correct als JUIST of FOUT beoordeeld.
Vooral de samengestelde stellingen worden goed aangepakt. Bij Rubens, de havenfusie, Brabo, Red Star Line en de Boerentoren maakt het model duidelijk welk gedeelte klopt en welk detail de volledige uitspraak fout maakt.
Ook de bronkeuze is een sterk punt. ChatGPT gebruikt veel officiële bronnen, waaronder Stad Antwerpen, UNESCO, Museum Plantin-Moretus, Red Star Line Museum, het MAS en Onroerend Erfgoed.
Claude: inhoudelijk zeer dicht bij de winnaar
Ook Claude beoordeelt alle tien stellingen correct. Vooral bij de inhoudelijke valstrikken toont het model dat het de volledige uitspraak controleert in plaats van alleen het eerste juiste gedeelte.
Het verschil met ChatGPT zit vooral in de onderbouwing. Claude gebruikt vaker Wikipedia, Wikiwand en andere secundaire websites terwijl er voor verschillende stellingen officiële bronnen beschikbaar zijn.
Bovendien verschijnen vóór het uiteindelijke antwoord opnieuw korte werk- en zoeknotities. Die maken het resultaat minder verzorgd dan nodig.
Perplexity: sterk, behalve bij Plantin-Moretus
Perplexity beoordeelt negen van de tien stellingen overtuigend en geeft doorgaans goed controleerbare bronnen.
De grote fout zit bij Plantin-Moretus. Perplexity betwijfelt dat dit in 2005 het eerste museum op de UNESCO-Werelderfgoedlijst was en beoordeelt de stelling daarom als FOUT.
De officiële website van het museum bevestigt die bewering echter expliciet. Juist bij een factcheck had die primaire bron zwaarder moeten wegen.
Gemini: twee belangrijke beoordelingsfouten
Gemini doet veel goed, maar twee stellingen wegen zwaar door.
Plantin-Moretus wordt ten onrechte als FOUT beoordeeld. Opvallend is dat Gemini daarbij een zekerheid van 100% opgeeft.
Bij Red Star Line ontdekt Gemini vervolgens zelf dat de controles voornamelijk voor derdeklaspassagiers golden, maar kiest het toch voor ONVOLDOENDE BEWIJS in plaats van FOUT.
Daarnaast zijn verschillende bronvermeldingen vrij algemeen. Een vermelding als “Wikipedia / Stad Antwerpen” is minder controleerbaar dan een concrete pagina of officiële bron.
Antwerpen blijkt een uitstekende stresstest voor AI
Vooral de samengestelde stellingen maken deze test interessant. Een AI kan een groot deel van een uitspraak correct herkennen en toch tot het verkeerde eindantwoord komen.
Plantin-Moretus is daarvan het duidelijkste voorbeeld. Gemini en Perplexity vertrouwen hun eigen interpretatie meer dan de expliciete informatie van het museum zelf.
Bij Red Star Line gebeurt iets anders. Gemini vindt precies het detail waardoor de stelling fout is, maar trekt vervolgens niet de logische conclusie dat de volledige stelling FOUT is.
ChatGPT wint deze Antwerpse test. Claude volgt op korte afstand. Perplexity presteert eveneens sterk maar mist één belangrijke factcheck. Gemini eindigt duidelijk vierde.
Voor mij bevestigt deze test opnieuw dezelfde praktische les: controleer bij feitelijke AI-antwoorden niet alleen het eindantwoord, maar ook de redenering én de gebruikte bronnen.
Bronnen gebruikt bij de controle
Voor de analyse heb ik de antwoorden van ChatGPT, Gemini, Claude en Perplexity zelf opnieuw gecontroleerd. Waar mogelijk gebruikte ik officiële, primaire of gezaghebbende bronnen.
- Olympics.com – Antwerpen 1920: eerste olympische vlag en atleteneed
- Rubenshuis – woning en werkplek van Peter Paul Rubens
- Visit Antwerpen – Sint-Jacobskerk en grafkapel van Rubens
- ZOO Antwerpen – geschiedenis van de dierentuin
- Stad Antwerpen – geschiedenis van Linkeroever
- Port of Antwerp-Bruges – fusie van Antwerpen en Zeebrugge
- Museum Plantin-Moretus – UNESCO Werelderfgoed
- UNESCO – Plantin-Moretus House-Workshops-Museum Complex
- MAS – architectuur, hoogte en 3.185 handjes
- Inventaris Onroerend Erfgoed – historische stadskern en oorsprong van de naam Antwerpen
- Red Star Line Museum – controles van de verschillende passagiersklassen
- Inventaris Onroerend Erfgoed – Boerentoren
Bij verschillende stellingen leek het antwoord op het eerste gezicht eenvoudig, maar zat de fout in één detail. Daarom heb ik bij de eindbeoordeling niet alleen gekeken naar wat de AI-modellen beweerden, maar ook naar de bron waarop hun conclusie gebaseerd was.
Deze test maakt deel uit van onze bredere Feit of Fictie-reeks. Bekijk ook wat onze Feit of Fictie-tests samen leren .