Antwerpen door de ogen van AI

Fact or fiction: wat weet AI écht over Antwerpen?

Rubens, de Boerentoren, de Antwerpse Zoo, Brabo, het MAS en de Red Star Line: hoeveel weten de bekendste AI-assistenten eigenlijk over Antwerpen? Ik gaf ChatGPT, Gemini, Claude en Perplexity tien stellingen over de stad. Sommige waren volledig juist, andere bevatten bewust één of meerdere fouten.

De test

Tien Antwerpse stellingen met enkele verborgen valstrikken

De vier AI-modellen kregen exact dezelfde tien stellingen. Ik vertelde niet hoeveel uitspraken juist of fout waren.

Sommige stellingen zijn volledig correct. Andere bevatten een duidelijke fout. De interessantste uitspraken bestaan echter uit meerdere onderdelen waarbij een groot deel klopt, maar één detail de volledige stelling fout maakt.

De modellen moesten daarom niet alleen feiten terugvinden, maar ook de volledige formulering kritisch beoordelen.

De exacte opdracht

De originele testprompt

ChatGPT, Gemini, Claude en Perplexity kregen exact dezelfde onderstaande prompt.

Beoordeel de volgende 10 stellingen over Antwerpen. Controleer elke stelling afzonderlijk. Ga er niet vanuit dat de informatie die ik geef correct is. Geef voor iedere stelling: 1. Oordeel: JUIST, FOUT of ONVOLDOENDE BEWIJS 2. Uitleg: leg kort uit waarom 3. Correctie: als de stelling fout is, geef dan de juiste informatie 4. Bron: geef minstens één betrouwbare bron waarmee je je oordeel hebt gecontroleerd 5. Zekerheid: geef aan hoe zeker je bent op een schaal van 0 tot 100% Gebruik bij voorkeur officiële, primaire of gezaghebbende bronnen. Als betrouwbare bronnen elkaar tegenspreken, vermeld dat dan. Verzin geen ontbrekende informatie. Kun je iets niet betrouwbaar controleren, kies dan ONVOLDOENDE BEWIJS. Beoordeel altijd de volledige stelling. Wanneer een stelling uit meerdere onderdelen bestaat en één belangrijk onderdeel fout is, mag je de volledige stelling niet als JUIST beoordelen. Leg in dat geval duidelijk uit welk deel wel klopt en welk deel niet. De stellingen: 1. Antwerpen organiseerde de Olympische Zomerspelen van 1920. Tijdens die Spelen werden zowel de olympische vlag met de vijf ringen als de olympische eed van de atleten voor het eerst gebruikt. 2. Peter Paul Rubens woonde en werkte een groot deel van zijn leven in het huidige Rubenshuis in Antwerpen en ligt begraven in de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal. 3. ZOO Antwerpen werd opgericht in 1843 en bestond dus al meer dan zestig jaar toen Antwerpen-Centraal in 1905 in gebruik werd genomen. 4. Linkeroever werd pas in 1933, bij de opening van de Sint-Annatunnel, een deel van de stad Antwerpen. 5. De havens van Antwerpen en Zeebrugge fuseerden in 2022 tot Port of Antwerp-Bruges, dat door die fusie de grootste haven van Europa werd. 6. Het Museum Plantin-Moretus in Antwerpen werd in 2005 het eerste museum ter wereld dat op de UNESCO-Werelderfgoedlijst werd opgenomen. 7. Het MAS opende in 2011, is ongeveer 60 meter hoog en de gevel is versierd met 3.185 aluminium handjes die verwijzen naar Antwerpen. 8. De Brabofontein op de Grote Markt verwijst naar de legende waarin Brabo de afgehakte hand van reus Antigoon in de Schelde werpt. Daarmee is ook historisch bewezen dat de naam Antwerpen afkomstig is van “hand werpen”. 9. Het Red Star Line Museum is ondergebracht in historische gebouwen van de rederij waar vóór de overtocht zowel eerste-, tweede- als derdeklaspassagiers medisch en administratief werden gecontroleerd. 10. De Boerentoren werd tussen 1928 en 1931 gebouwd als de eerste wolkenkrabber van België en is sinds zijn voltooiing altijd 87,5 meter hoog gebleven. Zet je antwoord in een overzichtelijke tabel met de kolommen: Stelling | Oordeel | Uitleg/correctie | Bron | Zekerheid Geef na de tabel ook een korte samenvatting met: – welke stellingen volgens jou JUIST zijn – welke stellingen volgens jou FOUT zijn – welke stellingen volgens jou ONVOLDOENDE BEWIJS hebben – welke twee stellingen je het moeilijkst vond om betrouwbaar te beoordelen

ChatGPT

Antwoord van het model
Stelling Oordeel Uitleg / correctie Zekerheid
1. Olympische Spelen van 1920 JUIST Antwerpen organiseerde de Spelen van 1920. De olympische vlag werd er voor het eerst tijdens de Spelen gebruikt en ook de atleteneed werd er voor het eerst afgelegd. 99%
2. Rubens en zijn begraafplaats FOUT Rubens woonde en werkte in het huidige Rubenshuis, maar ligt begraven in de Sint-Jacobskerk en niet in de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal. 99%
3. ZOO Antwerpen en Centraal Station JUIST De Zoo dateert uit 1843 en Antwerpen-Centraal opende in 1905, 62 jaar later. 98%
4. Linkeroever vanaf 1933 FOUT Linkeroever werd al in 1923 bij Antwerpen gevoegd. De Sint-Annatunnel opende pas in 1933. 100%
5. Grootste haven van Europa FOUT De fusie in 2022 klopt, maar Port of Antwerp-Bruges werd niet de grootste haven van Europa in algemene zin. 99%
6. Plantin-Moretus en UNESCO JUIST Plantin-Moretus werd in 2005 het eerste museum op de UNESCO-Werelderfgoedlijst. 96%
7. MAS en 3.185 handjes JUIST Het MAS opende in 2011, is ongeveer 60 meter hoog en heeft 3.185 aluminium handjes op de gevel. 99%
8. Brabo en “hand werpen” FOUT De Brabolegende klopt als legende, maar vormt geen historisch bewijs voor de oorsprong van de naam Antwerpen. 99%
9. Red Star Line en alle reisklassen FOUT De controles in de historische gebouwen golden voor derdeklaspassagiers, niet voor alle drie de klassen. 100%
10. Boerentoren altijd 87,5 meter FOUT De oorspronkelijke hoogte was ongeveer 87,5 meter, maar de toren werd later verhoogd. 99%
Samenvatting van ChatGPT:
JUIST: 1, 3, 6 en 7
FOUT: 2, 4, 5, 8, 9 en 10
ONVOLDOENDE BEWIJS: geen

Gemini

Antwoord van het model
Stelling Oordeel Uitleg / correctie Zekerheid
1. Olympische Spelen van 1920 JUIST Gemini bevestigt zowel Antwerpen 1920 als het eerste gebruik van de olympische vlag en atleteneed. 100%
2. Rubens en zijn begraafplaats FOUT Rubens ligt volgens Gemini in de Sint-Jacobskerk, niet in de kathedraal. 100%
3. ZOO Antwerpen en Centraal Station JUIST De Zoo dateert uit 1843 en bestond dus ruim zestig jaar bij de opening van het station. 100%
4. Linkeroever vanaf 1933 FOUT Gemini plaatst de aansluiting bij Antwerpen terecht in 1923. 95%
5. Grootste haven van Europa FOUT De fusie klopt, maar het resultaat was onder meer de grootste exporthaven, niet algemeen de grootste haven van Europa. 100%
6. Plantin-Moretus en UNESCO FOUT Gemini stelt dat Plantin-Moretus wel in 2005 werd erkend, maar niet het eerste museum ter wereld op de UNESCO-lijst was. 100%
7. MAS en 3.185 handjes JUIST Gemini bevestigt opening, hoogte en de aluminium handjes op de gevel. 100%
8. Brabo en “hand werpen” FOUT De legende klopt, maar de etymologische verklaring is volgens Gemini niet historisch bewezen. 100%
9. Red Star Line en alle reisklassen ONVOLDOENDE BEWIJS Gemini merkt op dat vooral derdeklaspassagiers de controles ondergingen, maar kiest toch voor onvoldoende bewijs. 90%
10. Boerentoren altijd 87,5 meter FOUT De oorspronkelijke hoogte klopt, maar Gemini vermeldt latere wijzigingen aan de toren. 100%
Samenvatting van Gemini:
JUIST: 1, 3 en 7
FOUT: 2, 4, 5, 6, 8 en 10
ONVOLDOENDE BEWIJS: 9

Claude

Antwoord van het model
Stelling Oordeel Uitleg / correctie Zekerheid
1. Olympische Spelen van 1920 JUIST Claude bevestigt zowel het eerste gebruik van de olympische vlag als de eerste atleteneed. 98%
2. Rubens en zijn begraafplaats FOUT Rubens woonde en werkte in het Rubenshuis, maar zijn graf bevindt zich in de Sint-Jacobskerk. 97%
3. ZOO Antwerpen en Centraal Station JUIST De Zoo opende in 1843 en Antwerpen-Centraal ruim 62 jaar later. 97%
4. Linkeroever vanaf 1933 FOUT Linkeroever werd al in 1923 bij Antwerpen gevoegd. 97%
5. Grootste haven van Europa FOUT De fusie in 2022 klopt, maar de officiële claim gaat onder meer over de grootste exporthaven. 90%
6. Plantin-Moretus en UNESCO JUIST Claude bevestigt dat het complex in 2005 als eerste museum op de UNESCO-Werelderfgoedlijst kwam. 98%
7. MAS en 3.185 handjes JUIST Opening in 2011, ongeveer 60 meter hoog en 3.185 aluminium handjes. 95%
8. Brabo en “hand werpen” FOUT Claude onderscheidt de Brabolegende van de historisch niet bewezen etymologie. 90%
9. Red Star Line en alle reisklassen FOUT Volgens Claude waren de controles in deze gebouwen bedoeld voor derdeklaspassagiers. 95%
10. Boerentoren altijd 87,5 meter FOUT De oorspronkelijke hoogte was ongeveer 87,5 meter, maar latere aanpassingen veranderden de hoogte. 93%
Samenvatting van Claude:
JUIST: 1, 3, 6 en 7
FOUT: 2, 4, 5, 8, 9 en 10
ONVOLDOENDE BEWIJS: geen

Perplexity

Antwoord van het model
Stelling Oordeel Uitleg / correctie Zekerheid
1. Olympische Spelen van 1920 JUIST Antwerpen organiseerde de Spelen en zowel vlag als atleteneed werden er voor het eerst gebruikt. 100%
2. Rubens en zijn begraafplaats FOUT Rubens ligt in de Sint-Jacobskerk en niet in de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal. 99%
3. ZOO Antwerpen en Centraal Station JUIST De dierentuin dateert uit 1843 en het station opende in 1905. 97%
4. Linkeroever vanaf 1933 FOUT Linkeroever werd reeds in 1923 onderdeel van Antwerpen. 100%
5. Grootste haven van Europa FOUT De fusie klopt, maar de officiële kwalificatie is onder meer grootste exporthaven van Europa. 96%
6. Plantin-Moretus en UNESCO FOUT Perplexity bevestigt de UNESCO-inschrijving in 2005, maar betwijfelt dat het het eerste museum ter wereld was. 93%
7. MAS en 3.185 handjes JUIST Opening, hoogte en het aantal aluminium handjes worden bevestigd. 99%
8. Brabo en “hand werpen” FOUT De legende is correct weergegeven, maar de naamverklaring is volgens Perplexity niet bewezen. 98%
9. Red Star Line en alle reisklassen FOUT De controles waren vooral gericht op derdeklaspassagiers en golden niet op dezelfde manier voor alle klassen. 98%
10. Boerentoren altijd 87,5 meter FOUT De oorspronkelijke hoogte was ongeveer 87,5 meter, maar de toren werd later aangepast. 96%
Samenvatting van Perplexity:
JUIST: 1, 3 en 7
FOUT: 2, 4, 5, 6, 8, 9 en 10
ONVOLDOENDE BEWIJS: geen
Analyse

Welk AI-model weet het meest over Antwerpen?

Voor de beoordeling keek ik niet alleen naar JUIST of FOUT. Ook de uitleg, de correctie van foutieve informatie en de kwaliteit van de gebruikte bronnen tellen mee.

Per stelling konden maximaal drie punten worden verdiend: één punt voor het juiste oordeel, één punt voor een correcte uitleg of verbetering en één punt voor degelijk brongebruik. Bij een gedeeltelijk correct antwoord werd een half punt toegekend.

Plaats AI-model Score Korte beoordeling
1 ChatGPT 30 / 30 Alle tien beoordelingen correct, sterke correcties en vrijwel consequent gezaghebbende en officiële bronnen.
2 Claude 27,5 / 30 Alle eindoordelen correct, maar vaker secundaire bronnen en enkele minder precieze details.
3 Perplexity 27 / 30 Zeer sterk bij negen stellingen, maar beoordeelt Plantin-Moretus ten onrechte als fout.
4 Gemini 20,5 / 30 Verschillende goede factchecks, maar fout bij Plantin-Moretus en een verkeerd eindlabel bij Red Star Line. De bronvermelding is ook minder sterk.

Winnaar: ChatGPT

In deze Antwerpse test vind ik ChatGPT duidelijk het sterkste. Niet alleen zijn alle tien eindoordelen correct, ook de uitleg en de bronkeuze zijn over de volledige test het meest consistent.

Waar zit het verschil?

Drie stellingen leggen opvallende verschillen bloot

Stelling 6: is Plantin-Moretus echt het eerste museum?

Ja. Het Museum Plantin-Moretus vermeldt zelf dat het in 2005 het allereerste museum werd dat op de UNESCO-Werelderfgoedlijst werd opgenomen.

ChatGPT en Claude herkennen dit correct en beoordelen de stelling als JUIST.

Gemini en Perplexity noemen de stelling FOUT. Dat is een interessante misser, omdat juist een officiële, primaire bron de bewering expliciet bevestigt. Gemini geeft zijn foutieve beoordeling bovendien 100% zekerheid.

Stelling 9: wie werd gecontroleerd bij Red Star Line?

Het museum bevindt zich inderdaad in historische gebouwen van de rederij, maar de controles gebeurden daar niet voor eerste-, tweede- én derdeklaspassagiers.

De officiële informatie van het Red Star Line Museum vermeldt specifiek de derdeklaspassagiers. Zij werden voor vertrek ontsmet, medisch gekeurd en administratief gecontroleerd.

ChatGPT, Claude en Perplexity trekken daarom terecht de conclusie FOUT.

Gemini ontdekt dezelfde nuance, maar kiest toch voor ONVOLDOENDE BEWIJS. Dat is merkwaardig: de uitleg bevat eigenlijk al voldoende informatie om de volledige samengestelde stelling als FOUT te beoordelen.

Stelling 10: de hoogte van de Boerentoren

Alle vier de modellen herkennen de valstrik. De oorspronkelijke hoogte van ongeveer 87,5 meter klopt, maar de toren bleef niet altijd even hoog.

ChatGPT houdt de correctie voorzichtig en correct: latere verbouwingen veranderden de hoogte.

Claude en Gemini voegen meer concrete hoogtes en verbouwingen toe. Daardoor ontstaat ook meer ruimte voor onnauwkeurigheden. Dit is een mooi voorbeeld van een terugkerend probleem bij AI: meer details maken een antwoord niet automatisch betrouwbaarder.

Per model

Wat viel mij op?

ChatGPT: tien op tien correcte beoordelingen

ChatGPT levert in deze test het meest consistente antwoord. Alle tien de stellingen worden correct als JUIST of FOUT beoordeeld.

Vooral de samengestelde stellingen worden goed aangepakt. Bij Rubens, de havenfusie, Brabo, Red Star Line en de Boerentoren maakt het model duidelijk welk gedeelte klopt en welk detail de volledige uitspraak fout maakt.

Ook de bronkeuze is een sterk punt. ChatGPT gebruikt veel officiële bronnen, waaronder Stad Antwerpen, UNESCO, Museum Plantin-Moretus, Red Star Line Museum, het MAS en Onroerend Erfgoed.

Claude: inhoudelijk zeer dicht bij de winnaar

Ook Claude beoordeelt alle tien stellingen correct. Vooral bij de inhoudelijke valstrikken toont het model dat het de volledige uitspraak controleert in plaats van alleen het eerste juiste gedeelte.

Het verschil met ChatGPT zit vooral in de onderbouwing. Claude gebruikt vaker Wikipedia, Wikiwand en andere secundaire websites terwijl er voor verschillende stellingen officiële bronnen beschikbaar zijn.

Bovendien verschijnen vóór het uiteindelijke antwoord opnieuw korte werk- en zoeknotities. Die maken het resultaat minder verzorgd dan nodig.

Perplexity: sterk, behalve bij Plantin-Moretus

Perplexity beoordeelt negen van de tien stellingen overtuigend en geeft doorgaans goed controleerbare bronnen.

De grote fout zit bij Plantin-Moretus. Perplexity betwijfelt dat dit in 2005 het eerste museum op de UNESCO-Werelderfgoedlijst was en beoordeelt de stelling daarom als FOUT.

De officiële website van het museum bevestigt die bewering echter expliciet. Juist bij een factcheck had die primaire bron zwaarder moeten wegen.

Gemini: twee belangrijke beoordelingsfouten

Gemini doet veel goed, maar twee stellingen wegen zwaar door.

Plantin-Moretus wordt ten onrechte als FOUT beoordeeld. Opvallend is dat Gemini daarbij een zekerheid van 100% opgeeft.

Bij Red Star Line ontdekt Gemini vervolgens zelf dat de controles voornamelijk voor derdeklaspassagiers golden, maar kiest het toch voor ONVOLDOENDE BEWIJS in plaats van FOUT.

Daarnaast zijn verschillende bronvermeldingen vrij algemeen. Een vermelding als “Wikipedia / Stad Antwerpen” is minder controleerbaar dan een concrete pagina of officiële bron.

Conclusie

Antwerpen blijkt een uitstekende stresstest voor AI

Vooral de samengestelde stellingen maken deze test interessant. Een AI kan een groot deel van een uitspraak correct herkennen en toch tot het verkeerde eindantwoord komen.

Plantin-Moretus is daarvan het duidelijkste voorbeeld. Gemini en Perplexity vertrouwen hun eigen interpretatie meer dan de expliciete informatie van het museum zelf.

Bij Red Star Line gebeurt iets anders. Gemini vindt precies het detail waardoor de stelling fout is, maar trekt vervolgens niet de logische conclusie dat de volledige stelling FOUT is.

ChatGPT wint deze Antwerpse test. Claude volgt op korte afstand. Perplexity presteert eveneens sterk maar mist één belangrijke factcheck. Gemini eindigt duidelijk vierde.

Voor mij bevestigt deze test opnieuw dezelfde praktische les: controleer bij feitelijke AI-antwoorden niet alleen het eindantwoord, maar ook de redenering én de gebruikte bronnen.

Factcheck

Bronnen gebruikt bij de controle

Voor de analyse heb ik de antwoorden van ChatGPT, Gemini, Claude en Perplexity zelf opnieuw gecontroleerd. Waar mogelijk gebruikte ik officiële, primaire of gezaghebbende bronnen.

Waarom de bronnen belangrijk zijn:
Bij verschillende stellingen leek het antwoord op het eerste gezicht eenvoudig, maar zat de fout in één detail. Daarom heb ik bij de eindbeoordeling niet alleen gekeken naar wat de AI-modellen beweerden, maar ook naar de bron waarop hun conclusie gebaseerd was.

Deze test maakt deel uit van onze bredere Feit of Fictie-reeks. Bekijk ook wat onze Feit of Fictie-tests samen leren .

Similar Posts