AiLabo.eu test AI in de praktijk

Kan AI een Nederlandse tekst zonder klinkers reconstrueren?

Wat gebeurt er wanneer je uit een gewone Nederlandse tekst alle klinkers verwijdert? Kunnen AI-modellen dan nog achterhalen wat er oorspronkelijk stond?

In het dagelijkse leven verdwijnen natuurlijk niet zomaar alle klinkers uit een tekst. Maar je kunt wel te maken krijgen met een slecht leesbare scan, een beschadigd document, een oude handgeschreven notitie of een tekst waarvan bepaalde woorden ontbreken. In zulke situaties kan AI helpen om de ontbrekende informatie aan te vullen en de tekst opnieuw begrijpelijk te maken.

Maar hoe betrouwbaar is zo’n reconstructie? Herstelt AI werkelijk wat er oorspronkelijk stond, of vult het soms woorden en details in die logisch lijken, maar niet correct zijn? Vooral wanneer het om namen, aantallen, locaties of tijdstippen gaat, kan dat een belangrijk verschil maken.

Om dat te onderzoeken, bedachten we een eenvoudige maar uitdagende test. We schreven een kort fictief verhaal over een mysterieuze gebeurtenis in een boekwinkel in Gent. Vervolgens verwijderden we alle letters a, e, i, o en u. Alleen de medeklinkers, spaties en leestekens bleven over.

We vroegen ChatGPT, Gemini, Claude en Perplexity om de oorspronkelijke tekst zo nauwkeurig mogelijk te reconstrueren. De opdracht was duidelijk: ze mochten uitsluitend ontbrekende klinkers toevoegen. Woorden herschrijven, medeklinkers veranderen of extra informatie toevoegen was niet toegestaan.

De resultaten zijn interessant. ChatGPT en Gemini herstelden bijna alle woorden correct, maar veranderden enkele belangrijke details. Claude maakte aanzienlijk grotere fouten, terwijl Perplexity na twee pogingen geen antwoord leverde.

Deze test laat zien hoe goed AI taal kan herkennen, maar ook hoe gemakkelijk een leesbare reconstructie toch kan afwijken van de oorspronkelijke informatie.

De test in het kort

Hoeveel van de 170 woorden konden de AI-modellen herstellen?

De oorspronkelijke tekst bevatte 170 woorden. We vergeleken de antwoorden woord voor woord met dat origineel. Daarbij keken we niet alleen naar exacte overeenkomsten, maar ook naar woorden die de juiste medeklinkers behielden en toch een andere betekenis kregen.

We geven geen punten aan de modellen. De aantallen zijn uitsluitend bedoeld om de letterlijke overeenstemming met de oorspronkelijke tekst te meten. Bij de bespreking maken we onderscheid tussen begrijpelijke alternatieven, overtredingen van de letterregels en inhoudelijke fouten.

Op deze pagina

Wat ontdekten we tijdens deze test?

• Hoe hebben we de test uitgevoerd?
• De volledige opdracht zonder klinkers
• De oorspronkelijke tekst als referentie
• ChatGPT: bijna volledig correcte reconstructie
• Gemini: enkele belangrijke betekenisveranderingen
• Claude: wanneer hele zinsdelen ontsporen
• Perplexity: geen antwoord na twee pogingen
• De resultaten van de vier modellen vergelijken
• Waarom veranderden drie modellen hetzelfde tijdstip?
• Zijn dit reconstructiefouten of AI-hallucinaties?
• Wat betekent dit als je AI gebruikt?
• Onze uitgebreide conclusie

Testopzet

Een verhaal van 170 woorden, maar zonder één klinker

We schreven een fictief verhaal over Lotte en Bram, twee medewerkers van een boekwinkel in Gent. In de winkel vinden ze een vreemd briefje, natte voetsporen en een mysterieuze foto.

Het verhaal bevat bewust verschillende soorten informatie: namen, aantallen, voorwerpen, kleuren, locaties, tijdstippen en handelingen. Daardoor kunnen we controleren of een model niet alleen begrijpelijke zinnen maakt, maar ook de oorspronkelijke details herstelt.

Wat hebben we verwijderd?

We verwijderden automatisch alle letters a, e, i, o en u, zowel hoofdletters als kleine letters. De bestaande medeklinkers, spaties, woordgrenzen, leestekens en alinea’s bleven behouden.

Welke regels moesten de modellen volgen?

• Uitsluitend ontbrekende klinkers toevoegen.
• Geen medeklinkers toevoegen, veranderen of verwijderen.
• Alle bestaande spaties en woordgrenzen behouden.
• De oorspronkelijke leestekens en alinea’s behouden.
• Geen zinnen herschrijven of extra informatie toevoegen.
• Alleen de gereconstrueerde tekst teruggeven, zonder uitleg.

Hoe controleren we de antwoorden?

We vergelijken de antwoorden woord voor woord met de oorspronkelijke tekst. Daarbij negeren we verschillen in hoofdletters en de vorm van aanhalingstekens.

Daarnaast controleren we afzonderlijk of de modellen zich aan de medeklinkerregels houden. Een ander woord kan namelijk volledig aan de letterregels voldoen en toch niet het oorspronkelijke woord zijn.

De oorspronkelijke opdracht

Dit is de tekst die de AI-modellen moesten reconstrueren

Hieronder staat de opdracht met alle instructies en de tekst waaruit de klinkers zijn verwijderd. Je kunt zelf proberen te achterhalen wat er oorspronkelijk stond.

De medeklinkertekst werd automatisch gemaakt op basis van het origineel en achteraf gecontroleerd.

Onze referentietekst

Hoe zag de oorspronkelijke tekst eruit?

We vergelijken de antwoorden van de AI-modellen met de oorspronkelijke versie van het verhaal. Deze versie bevat 170 woorden en werd niet aan de modellen getoond.

Klik hier om de originele tekst met klinkers te bekijken

Op dinsdagochtend vond Lotte een briefje op de vloer van een kleine boekwinkel in Gent. Er stond dat de sleutel achter de groene vaas lag, maar die vaas was de vorige avond verkocht. Haar collega Bram dacht eerst aan een grap. Toch merkte hij dat de achterdeur niet helemaal gesloten was en dat er drie natte voetsporen naar het magazijn liepen.

Op de toonbank stond een doos met twaalf blauwe enveloppen. Elf waren leeg. In de laatste zat een foto van de oude brug bij het station. Achterop stond met potlood: ‘Niet alles wat kwijt is, werd gestolen.’ Lotte wilde meteen de politie bellen, maar de eigenaar vroeg haar om eerst de camera boven de deur te bekijken.

De beelden toonden om kwart over zes een vrouw met een rode jas en een witte fiets. Ze droeg geen tas en bleef slechts negen seconden staan. Bram herkende haar niet. Pas toen Lotte de foto omdraaide, zag ze onderaan een tweede boodschap: ‘Kijk niet naar de brug, maar naar de klok.’

Bij de beoordeling maken we onderscheid tussen een woord dat letterlijk overeenkomt met het origineel en een alternatief woord dat wel dezelfde medeklinkers behoudt. Die twee zaken zijn niet altijd hetzelfde.

AI-model 1 — ChatGPT

ChatGPT herstelt bijna het volledige verhaal

ChatGPT slaagde erin om 164 van de 170 oorspronkelijke woorden exact te reconstrueren. Het verhaal bleef vrijwel volledig herkenbaar en de woordgrenzen werden gerespecteerd.

Toch waren er zes afwijkingen. Vier daarvan behielden de oorspronkelijke medeklinkers. Bij twee andere woorden voegde ChatGPT een medeklinker toe, ondanks het expliciete verbod.

De zes afwijkingen

Van drie natte voetsporen naar daar nette voetsporen

Dit is een opvallend voorbeeld van hoe een AI-model de beschikbare letters kan respecteren en toch andere informatie kan produceren.

De woorden drie en daar leveren zonder klinkers beide dr op. Ook natte en nette leveren allebei ntt op.

ChatGPT heeft op die plaatsen dus geen medeklinkers veranderd. Maar de betekenis wijzigt wel: het aantal voetsporen verdwijnt en de voetsporen zijn plots netjes in plaats van nat.

Twee duidelijke overtredingen van de letterregels

Beide wijzigingen lijken klein, maar de opdracht verbood ze uitdrukkelijk. Vooral werd → wordt is inhoudelijk relevant: een uitspraak over het verleden verandert in een uitspraak in de tegenwoordige tijd.

Ook het tijdstip veranderde

ChatGPT reconstrueerde kwart voor zes in plaats van kwart over zes. Dat betekent dat 6.15 uur veranderde in 5.45 uur.

Toch is dit geen overtreding van de letterregels: beide formuleringen hebben exact dezelfde medeklinkers. Hier kan de oorspronkelijke informatie niet met zekerheid uit de overgebleven letters worden afgeleid.

Onze vaststelling: ChatGPT reconstrueerde het verhaal zeer nauwkeurig. De zes afwijkingen bleven beperkt tot afzonderlijke woorden, maar veranderden op enkele plaatsen belangrijke details. Tweemaal werden bovendien medeklinkers toegevoegd, hoewel dat niet mocht.

Bekijk het antwoord van ChatGPT zelf

Plaats hieronder het antwoord van ChatGPT. Let vooral op de passage over de voetsporen en het tijdstip van de camerabeelden. Daar wordt de oorspronkelijke informatie anders gereconstrueerd, hoewel het verhaal grotendeels herkenbaar blijft.

AI-model 2 — Gemini

Gemini herstelt evenveel woorden, maar verandert enkele gebeurtenissen

Net als ChatGPT reconstrueerde Gemini 164 van de 170 oorspronkelijke woorden exact. De meeste zinnen bleven duidelijk herkenbaar en de woordgrenzen werden behouden.

Toch verschilt de aard van de fouten. Op drie plaatsen veranderde Gemini medeklinkers of liet het er weg. Daarbij werden ook concrete details van het verhaal vervangen.

De zes afwijkingen

Fout 1: van station naar stadhuis

In het originele verhaal zat er een foto van de oude brug bij het station in een envelop. Gemini veranderde de locatie in een brug bij het stadhuis.

Dit is een duidelijke instructiefout. De oorspronkelijke medeklinkers waren sttn. Het woord stadhuis heeft een heel andere medeklinkerreeks en kan dus niet ontstaan door uitsluitend klinkers toe te voegen.

Fout 2: negen seconden wordt enige seconden

De vrouw op de camerabeelden bleef oorspronkelijk negen seconden staan. Gemini maakte daarvan enige seconden.

Ook hier gaat informatie verloren. Een precies aantal seconden wordt een vage tijdsaanduiding. Bovendien blijft bij het verwijderen van klinkers uit negen de reeks ngn over, terwijl enige slechts ng oplevert.

Fout 3: de foto wordt uitvergroot in plaats van omgedraaid

Dit is de opvallendste wijziging in het antwoord van Gemini.

Een foto omdraaien en een foto uitvergroten zijn volledig verschillende handelingen.

Het oorspronkelijke woord omdraaide werd zonder klinkers mdrd. Daaruit kan het woord uitvergrootte onmogelijk worden gereconstrueerd zonder medeklinkers te veranderen.

Gemini produceerde hier dus een andere handeling die misschien in het verhaal zou kunnen passen, maar niet uit de beschikbare letters volgde.

Nog twee interessante afwijkingen

Gemini reconstrueerde door natte voetsporen in plaats van drie natte voetsporen. Het woord door heeft dezelfde medeklinkers als drie, maar de resulterende zin is grammaticaal onjuist.

Daarnaast veranderde Gemini, net als ChatGPT, kwart over zes in kwart voor zes. Die reconstructie voldoet wel aan de medeklinkerregels, maar verandert het tijdstip met dertig minuten.

Onze vaststelling: Gemini herstelde evenveel woorden exact als ChatGPT. Het verschil zit vooral in de aard van de fouten: Gemini veranderde op drie plaatsen de oorspronkelijke medeklinkers en verving daarmee concrete informatie, waaronder een locatie, een tijdsduur en een belangrijke handeling.

Bekijk het antwoord van Gemini zelf

Plaats hieronder een screenshot van het antwoord van Gemini. De verandering van station naar stadhuis en vooral die van omdraaide naar uitvergrootte laten goed zien dat het model soms meer doet dan ontbrekende klinkers invullen.

AI-model 3 — Claude

Claude reconstrueert veel woorden correct, maar verschillende zinnen ontsporen

Het antwoord van Claude verschilt duidelijk van de eerste twee modellen. Claude reconstrueerde 152 van de 170 oorspronkelijke woorden exact, maar veranderde ook verschillende volledige zinsdelen.

De gereconstrueerde tekst bevatte 173 woorden. Dat is meer dan het origineel, doordat Claude op sommige plaatsen woorden opsplitste of verving door meerdere andere woorden.

Opvallend is dat Claude hele passages perfect herstelde, terwijl andere passages niet meer goed Nederlands waren.

De belangrijkste afwijkingen

Fout 1: de boekwinkel wordt een bakwinkel

De oorspronkelijke tekst speelt zich af in een kleine boekwinkel in Gent. Claude veranderde dat in een bakwinkel.

Interessant genoeg is dit volgens de letterregels wel mogelijk: zowel boekwinkel als bakwinkel leveren zonder klinkers bkwnkl op.

De locatie verandert, maar de beschikbare medeklinkers blijven behouden. Dit is dus een verkeerde reconstructie van de oorspronkelijke betekenis, geen verboden wijziging van letters.

Fout 2: drie natte voetsporen worden een etui uitgespeeld

Dit is een van de opvallendste resultaten uit de volledige test.

Deze reconstructie is niet logisch. De woorden sluiten niet aan op de oorspronkelijke medeklinkers en de zin is grammaticaal problematisch.

Het opmerkelijke is dat Claude het begin van de zin correct reconstrueerde, maar bij deze drie woorden volledig de draad verloor.

Fout 3: een grap wordt een hoek

Claude herschrijft hier een volledige gedachte. In de oorspronkelijke tekst vermoedt Bram dat iemand een grap heeft uitgehaald. In de reconstructie denkt hij rustig na in een hoek.

Die andere gebeurtenis volgt niet uit de oorspronkelijke medeklinkers. Bovendien is het aantal woorden veranderd.

Fout 4: de eigenaar wordt de ganer

De oorspronkelijke formulering luidde dat de eigenaar Lotte vroeg om de camerabeelden te bekijken.

Claude maakte daarvan: maar de ganer vergat haar om rustig de camera boven de deur te bekijken.

Het woord ganer bevat wel dezelfde medeklinkers als eigenaar: gnr. Maar het is geen passend woord in deze Nederlandse zin.

Daarnaast verandert vroeg in vergat. Ook de betekenis van de zin wordt daardoor aangetast.

Fout 5: de slotscène wordt onbegrijpelijk

Claude splitst één woord op in twee woorden en vervangt een ander woord door een woordgroep. De resulterende zin is niet meer logisch.

Dit gaat verder dan een verkeerde keuze tussen twee mogelijke klinkers. Het model houdt zich hier niet aan de medeklinkers en woordgrenzen die het moest behouden.

Wat deed Claude wel correct?

Veel onderdelen van het verhaal bleven intact. Claude herkende de namen Lotte en Bram, de stad Gent, de groene vaas, de twaalf blauwe enveloppen, de brug bij het station, de rode jas en de witte fiets.

Ook de twee geciteerde boodschappen werden correct hersteld.

Juist dat contrast maakt het antwoord bijzonder: lange passages zijn vrijwel perfect, terwijl andere zinsdelen sterk afwijken of onbegrijpelijk worden.

Onze vaststelling: Claude herstelde een groot deel van het verhaal, maar produceerde meer afwijkingen dan ChatGPT en Gemini. Bovendien werden verschillende volledige zinsdelen veranderd, waarbij zowel de betekenis als de oorspronkelijke woordgrenzen verloren gingen.

Bekijk het antwoord van Claude zelf

Plaats hieronder het oorspronkelijke antwoord van Claude. Vooral de passages over de voetsporen, de eigenaar en het omdraaien van de foto zijn interessant. Daar zie je hoe enkele woorden of volledige zinsdelen sterk veranderen.

AI-model 4 — Perplexity

Perplexity leverde na twee pogingen geen reconstructie

Bij Perplexity verliep de test anders dan bij de drie andere modellen.

We gaven Perplexity dezelfde opdracht om de oorspronkelijke Nederlandse tekst zonder klinkers te reconstrueren. Het model begon de opdracht te verwerken, maar na tien minuten was er nog geen antwoord beschikbaar.

Daarop dienden we de opdracht opnieuw in. Ook bij deze tweede poging was er na tien minuten nog geen antwoord. We maakten een screenshot en beëindigden de test.

Wat kunnen we hieruit concluderen?

We kunnen vaststellen dat Perplexity bij deze twee pogingen geen bruikbaar antwoord leverde binnen de gehanteerde tijdslimiet.

Maar we weten niet waarom dat gebeurde. Mogelijk speelde de verwerking van de opdracht of een technisch probleem een rol. We hebben daarvoor geen bewijs en trekken dus geen conclusies over de oorzaak.

Ook kunnen we niet beoordelen hoeveel woorden Perplexity correct zou hebben gereconstrueerd. Er is immers geen antwoord om met het origineel te vergelijken.

Onze vaststelling: Perplexity voltooide de opdracht niet tijdens de twee uitgevoerde pogingen. Daarom nemen we het model wel op in het overzicht van de test, maar niet in de vergelijking van exact herstelde woorden.

Bekijk de screenshot van Perplexity

Hieronder plaatsen we de screenshot die tijdens de test werd gemaakt. Perplexity had na twee afzonderlijke pogingen van telkens tien minuten nog geen antwoord geleverd. Omdat er geen gereconstrueerde tekst beschikbaar was, konden we de nauwkeurigheid niet beoordelen.

Resultaten vergelijken

Wat zijn de belangrijkste verschillen tussen de vier AI-modellen?

De resultaten laten zien dat we twee verschillende zaken moeten beoordelen. Enerzijds is er de vraag hoeveel woorden letterlijk overeenkomen met het origineel. Anderzijds moeten we controleren of de modellen zich hielden aan de opdracht om uitsluitend klinkers toe te voegen.

Letterlijke overeenkomst met de originele tekst

De telling is gebaseerd op de oorspronkelijke 170 woorden. Woorden worden zonder onderscheid tussen hoofdletters en kleine letters vergeleken; verschillen in aanhalingstekens tellen niet mee. De aantallen zijn geen algemene AI-modelscores.

Volgden de modellen de letterregels?

De aantallen alternatieve woorden hebben betrekking op afzonderlijke woorden die niet letterlijk overeenkwamen, maar waarvan de medeklinkers wel behouden bleven. Bij Claude kwamen daarnaast wijzigingen van volledige woordgroepen voor.

Wat leert deze vergelijking?

ChatGPT en Gemini herstelden evenveel oorspronkelijke woorden. Toch waren hun antwoorden niet identiek. ChatGPT maakte vooral kleine, plaatselijke wijzigingen. Gemini veranderde onder meer een locatie en een handeling, terwijl die vervangingen niet uit de beschikbare medeklinkers volgden.

Claude reconstrueerde eveneens een groot deel van de tekst, maar maakte grotere fouten. Enkele zinnen werden sterk veranderd of grammaticaal onbegrijpelijk.

Perplexity kon niet op inhoudelijke nauwkeurigheid worden beoordeeld, omdat er na twee pogingen geen antwoord beschikbaar was.

De kern van deze vergelijking: het aantal letterlijk correcte woorden vertelt slechts een deel van het verhaal. Om de reconstructie werkelijk te beoordelen, moeten we ook kijken naar de behouden letters, de betekenis en de begrijpelijkheid van de zinnen.

De opvallendste vaststelling

Waarom veranderden drie AI-modellen hetzelfde tijdstip?

Een van de interessantste resultaten komt uit een korte passage over de camerabeelden van de winkel.

In onze oorspronkelijke tekst verscheen een vrouw op de beelden om kwart over zes.

Maar ChatGPT, Gemini en Claude reconstrueerden alle drie kwart voor zes.

Hebben de modellen hier een fout gemaakt?

Ze hebben niet de oorspronkelijke formulering teruggevonden. Maar ze hebben ook geen medeklinkers toegevoegd of gewijzigd.

De woorden over en voor worden allebei vr wanneer je de klinkers verwijdert. Daardoor is het onderscheid tussen de twee tijdstippen volledig verdwenen.

Zelfs een model dat alle regels perfect volgt, kan op basis van deze letters niet met zekerheid achterhalen welke van de twee tijdstippen in de oorspronkelijke tekst stond.

Dat maakt dit voorbeeld zo waardevol. Een taalkundig geldige reconstructie kan toch feitelijk afwijken van het origineel.

Zijn de fouten in deze test AI-hallucinaties?

Niet iedere verkeerde reconstructie is automatisch een hallucinatie. We moeten drie soorten afwijkingen onderscheiden.

1. Een geldig alternatief dat niet het origineel is

Voorbeelden zijn kwart voor zes in plaats van kwart over zes en bakwinkel in plaats van boekwinkel.

De medeklinkers zijn correct behouden. Het model kiest alleen een andere mogelijke invulling. Dit is geen duidelijke hallucinatie, maar een gevolg van de onvolledige informatie.

2. Een overtreding van de oorspronkelijke instructie

Bijvoorbeeld wanneer ChatGPT werd verandert in wordt. Het woord wordt bevat een extra t die niet in de aangeleverde medeklinkers stond.

Dit is in de eerste plaats een fout bij het opvolgen van de instructies.

3. Een inhoudelijke vervanging die niet uit de letters volgt

Bij Gemini zagen we dat omdraaide veranderde in uitvergrootte. Claude maakte zelfs van drie natte voetsporen een onbegrijpelijke woordgroep.

Voor deze test is de nauwkeurigste omschrijving dan ook dat we reconstructiefouten, instructiefouten en hallucinatieachtige aanvullingen onderzochten.

Dat onderscheid maakt de conclusie sterker dan wanneer we elke afwijking eenvoudigweg een hallucinatie zouden noemen.

Praktische tips

Wat betekent deze test als je AI gebruikt om ontbrekende tekst te herstellen?

In deze test verwijderden we bewust alle klinkers. In het dagelijkse leven kom je eerder andere vormen van onvolledige informatie tegen: een slecht leesbare scan, een beschadigd document, een oude notitie of een gedeeltelijk overgenomen tekst.

AI kan dan helpen om woorden en zinnen opnieuw begrijpelijk te maken. Maar de resultaten van onze test tonen dat je voorzichtig moet zijn wanneer de exacte oorspronkelijke informatie belangrijk is.

1. Maak onderscheid tussen reconstrueren en raden

Een AI-model kan een woord correct herkennen, maar soms zijn meerdere aanvullingen mogelijk. Vraag het model om dergelijke twijfelgevallen apart te vermelden, in plaats van één mogelijkheid als zekerheid voor te stellen.

2. Controleer getallen, namen, locaties en tijdstippen extra zorgvuldig

In onze test veranderde een tijdstip met dertig minuten. Ook een locatie en een exacte tijdsduur werden anders gereconstrueerd.

Bij zakelijke documenten, verslagen of archiefmateriaal kunnen zulke details bijzonder belangrijk zijn.

3. Verbied wijzigingen die niet nodig zijn

Wil je dat AI een onvolledige tekst herstelt? Geef dan expliciet aan wat wel en niet veranderd mag worden.

Bijvoorbeeld: voeg uitsluitend ontbrekende letters toe en behoud alle bestaande letters, woorden en leestekens.

Dat garandeert geen perfecte uitvoering, zoals deze test aantoont, maar het maakt de opdracht wel duidelijker.

4. Vraag om twijfelgevallen zichtbaar te maken

Voor een echte reconstructietaak kan het nuttiger zijn dat een model twee mogelijke woorden toont dan dat het één verkeerde mogelijkheid als de enige juiste presenteert.

Zo houd je als gebruiker beter zicht op welke informatie zeker is en waar interpretatie nodig blijft.

Voorbeeldprompt voor een zorgvuldige reconstructie

Voor situaties waarin de originele tekst niet meer volledig beschikbaar is, kun je deze prompt proberen.

Onze conclusie

AI kan verrassend veel tekst zonder klinkers herstellen, maar niet altijd de oorspronkelijke betekenis

Onze test toont hoe goed moderne AI-modellen overweg kunnen met onvolledige Nederlandse tekst. We verwijderden alle klinkers uit een fictief verhaal van 170 woorden en vroegen ChatGPT, Gemini, Claude en Perplexity om de oorspronkelijke versie te reconstrueren.

De resultaten zijn opmerkelijk.

ChatGPT herstelde 164 van de 170 oorspronkelijke woorden exact. Het verhaal bleef vrijwel volledig herkenbaar, maar enkele details veranderden. Zo werden drie natte voetsporen gereconstrueerd als daar nette voetsporen. Ook voegde het model tweemaal een medeklinker toe, hoewel dat niet was toegestaan.

Gemini herstelde eveneens 164 woorden exact. Maar op sommige plaatsen veranderde het meer dan alleen klinkers. Een station werd een stadhuis, negen seconden werden enige seconden en het omdraaien van een foto veranderde in het uitvergroten ervan.

Claude herstelde 152 van de 170 woorden. Veel passages waren correct, maar verschillende zinnen ontspoorden. Zo werden drie natte voetsporen vervangen door een onbegrijpelijke woordgroep. Ook werden woordgrenzen veranderd en zinsdelen inhoudelijk herschreven.

Perplexity leverde tijdens twee pogingen van telkens tien minuten geen antwoord. Daardoor konden we voor dat model geen reconstructie beoordelen. Over de oorzaak daarvan kunnen we geen uitspraak doen.

Een leesbare tekst is niet noodzakelijk een juiste reconstructie

Dit is misschien de belangrijkste les van de test.

Wanneer je een gereconstrueerde tekst leest, kan die perfect natuurlijk klinken. De zinnen zijn begrijpelijk, de grammatica klopt grotendeels en het verhaal lijkt logisch.

Toch kunnen er details in staan die niet overeenkomen met de oorspronkelijke tekst.

Dat zagen we bijvoorbeeld bij het tijdstip op de camerabeelden. Alle drie de modellen die antwoordden, maakten van kwart over zes de formulering kwart voor zes.

Beide mogelijkheden voldoen aan de oorspronkelijke medeklinkers. Toch ontstaat een verschil van dertig minuten.

Dat voorbeeld toont dat bepaalde informatie werkelijk verloren kan gaan wanneer je letters verwijdert. Zelfs een AI-model dat alle instructies correct opvolgt, kan die informatie niet altijd met zekerheid herstellen.

Soms gaat AI verder dan de beschikbare informatie

Bij Gemini en Claude zagen we daarnaast wijzigingen die niet door de oorspronkelijke medeklinkers werden ondersteund.

Gemini veranderde bijvoorbeeld omdraaide in uitvergrootte. Claude ging op verschillende plaatsen nog verder en veranderde volledige zinsdelen.

Hier gaat het niet meer uitsluitend om het kiezen van een ander woord met dezelfde medeklinkers. Het model produceert inhoud die niet uit de beschikbare letters kan worden afgeleid.

Dat is een belangrijk onderscheid wanneer we het hebben over AI-hallucinaties. Niet iedere verkeerde reconstructie is een hallucinatie, maar sommige fouten vertonen wel kenmerken van informatie die het model zonder voldoende basis heeft toegevoegd.

Wat zegt deze test over de vier AI-modellen?

Dit onderzoek bestaat uit één tekst en één oorspronkelijke reconstructiepoging per model dat antwoordde. Bij Perplexity werden twee pogingen gedaan, maar kwam geen resultaat beschikbaar.

De resultaten tonen dus wat er bij deze specifieke opdracht gebeurde. Ze bewijzen niet dat een bepaald model in het algemeen beter of slechter is in tekstherkenning.

Daarom kennen we geen punten toe. De exacte woordtellingen helpen om de antwoorden te vergelijken, maar de aard van de fouten is minstens even belangrijk.

Ons advies

AI kan een nuttig hulpmiddel zijn om ontbrekende of moeilijk leesbare tekst begrijpelijk te maken. Maar wanneer je wilt weten wat er oorspronkelijk precies stond, moet je rekening houden met onzekerheid.

Vraag AI om alternatieve reconstructies te vermelden, laat onzekere passages aanduiden en controleer belangrijke details waar mogelijk aan de hand van de oorspronkelijke bron.

De belangrijkste conclusie van onze test is eenvoudig: AI kan ontbrekende informatie vaak overtuigend aanvullen, maar overtuigend is niet hetzelfde als oorspronkelijk correct.