Tip: laat verschillende AI-systemen elkaar controleren

Zo maak je een Super-Opdracht voor AI

Wat als je vraag echt heel belangrijk is en je nood hebt aan een zeer goed onderbouwd antwoord? Stel ze dan niet noodzakelijk aan slechts één AI-assistent. Leg dezelfde vraag voor aan meerdere systemen en vergelijk waar de antwoorden overeenkomen en verschillen.

Ik noem dit de super-zoekopdracht: eerst afzonderlijk onderzoeken, daarna de antwoorden naast elkaar leggen en ten slotte de belangrijkste beweringen controleren bij de oorspronkelijke bronnen.

Niveau: gemiddeld Toepassing: belangrijk onderzoek Doel: extra controle

Een tweede en derde blik

Verschillen tussen antwoorden zijn vaak bijzonder interessant

ChatGPT, Claude, Gemini, Perplexity en andere AI-diensten kunnen een vraag op verschillende manieren benaderen.

Het ene systeem kan een nuance noemen die het andere mist. Een ander kan een andere bron gebruiken of tot een afwijkende conclusie komen.

De belangrijkste vraag is niet: welk model wint? Gebruik de verschillen vooral om te ontdekken welke feiten, aannames of conclusies extra controle verdienen.

Een eenvoudige werkwijze

Onderzoeken, vergelijken en controleren

1

Onderzoeken

Geef dezelfde duidelijke onderzoeksvraag afzonderlijk aan meerdere AI-systemen.

2

Vergelijken

Verzamel de antwoorden en laat overeenkomsten, verschillen en mogelijke fouten aanwijzen.

3

Controleren

Verifieer de belangrijkste resterende beweringen bij betrouwbare oorspronkelijke bronnen.

Die derde stap maakt het verschil Drie AI-systemen die hetzelfde zeggen zijn nuttige extra informatie, maar nog geen onafhankelijke bevestiging van een feit.

Vergelijk zoveel mogelijk hetzelfde

Geef ieder systeem dezelfde onderzoeksvraag

Vraag je ChatGPT om een uitgebreide analyse en Perplexity alleen om een korte samenvatting, dan vergelijk je eigenlijk twee verschillende opdrachten.

Onderzoek de volgende vraag: [VUL JE ONDERZOEKSVRAAG IN] Geef: 1. een kort antwoord op de hoofdvraag; 2. de belangrijkste feitelijke bevindingen; 3. de belangrijkste onzekerheden; 4. mogelijke tegenargumenten of andere interpretaties; 5. betrouwbare bronnen voor controle. Geef duidelijk aan wanneer informatie onzeker of onvoldoende onderbouwd is. Verzin geen bronnen, cijfers, citaten of feiten. Maak onderscheid tussen feiten en interpretatie.

Kopieer dezelfde prompt naar ieder systeem Daarmee wordt het later veel eenvoudiger om de resultaten eerlijk naast elkaar te leggen.

Voorkom beïnvloeding

Laat ieder model eerst zelfstandig antwoorden

Geef model B niet meteen het antwoord van model A. Laat beide eerst onafhankelijk van het eerdere antwoord naar jouw oorspronkelijke vraag kijken.

Eerste ronde

dezelfde vraag;
dezelfde context;
dezelfde beperkingen;
dezelfde vraag naar bronnen;
geen antwoorden van andere AI-systemen.

Tweede ronde

Pas nadat de afzonderlijke antwoorden klaar zijn, breng je ze samen voor de vergelijking.

Zo krijg je een interessantere vergelijking Anders kan het tweede model zich te sterk laten sturen door wat het eerste model al heeft geschreven.

Drie afzonderlijke antwoorden

Gebruik bijvoorbeeld drie verschillende AI-diensten

ChatGPT

Stel je volledige onderzoeksvraag en vraag waar nodig expliciet om online bronnen.

Claude

Geef exact dezelfde vraag en dezelfde eisen rond onderbouwing en onzekerheid.

Perplexity

Gebruik opnieuw dezelfde vraag en bekijk ook welke oorspronkelijke bronnen worden aangehaald.

“Drie diensten” betekent niet automatisch “drie volledig onafhankelijke modellen” Diensten kunnen modellen of informatiebronnen van dezelfde leveranciers gebruiken. Zie de vergelijking daarom als extra controle, niet als een statistische stemming.

Maak één vergelijkingsdossier

Zet de drie resultaten onder elkaar

Kopieer de antwoorden bijvoorbeeld naar één nieuw ChatGPT-gesprek of een apart document.

Hieronder staan drie afzonderlijke antwoorden op exact dezelfde onderzoeksvraag. ANTWOORD A – CHATGPT: [PLAK HIER] ANTWOORD B – CLAUDE: [PLAK HIER] ANTWOORD C – PERPLEXITY: [PLAK HIER] Analyseer de antwoorden nog niet inhoudelijk. Bevestig eerst dat je de drie antwoorden afzonderlijk kunt onderscheiden.

Bewaar ook de oorspronkelijke bronnen Alleen de samenvatting kopiëren is minder nuttig wanneer je later niet meer weet waarop een bepaalde bewering was gebaseerd.

Waar zeggen ze hetzelfde?

Breng gemeenschappelijke conclusies in kaart

Vergelijk de drie antwoorden. Maak eerst uitsluitend een lijst van belangrijke beweringen waarover de drie antwoorden inhoudelijk overeenkomen. Geef per bewering aan: – wat de gemeenschappelijke conclusie is; – welke modellen deze conclusie geven; – welke bronnen ieder model daarvoor noemt; – of alle modellen werkelijk op onafhankelijke bronnen steunen. Beoordeel een bewering nog niet automatisch als waar omdat meerdere modellen ze noemen.

Overeenstemming helpt je prioriteiten bepalen Een bewering die overal terugkomt is interessant, maar controleer nog steeds waarop die overeenstemming is gebaseerd.

Hier wordt de methode echt interessant

De meederheid heeft niet altijd gelijk

Wanneer één model iets anders beweert dan de andere twee, is de beste reactie niet automatisch om de meerderheid te volgen.

Zoek nu alle belangrijke inhoudelijke verschillen tussen de drie antwoorden. Geef per verschil: 1. de vraag of bewering waarover verschil bestaat; 2. wat ChatGPT zegt; 3. wat Claude zegt; 4. wat Perplexity zegt; 5. welke bronnen ieder antwoord gebruikt; 6. welke informatie nodig is om het verschil te kunnen oplossen. Kies niet automatisch het antwoord van de meerderheid.

Een afwijkend antwoord is een controlesignaal Het afwijkende model kan fout zijn, maar het kan ook precies de nuance hebben gevonden die de andere twee missen.

Zoek naar verdachte details

Welke beweringen verdienen onmiddellijke controle?

Onderzoek de drie antwoorden op mogelijke feitelijke fouten of verzonnen informatie. Let extra op: – exacte cijfers; – data; – namen; – citaten; – onderzoeken; – wetten of artikelnummers; – bronverwijzingen; – zeer specifieke feitelijke claims. Maak een lijst met verdachte of onvoldoende onderbouwde beweringen. Geef per punt aan waarom extra controle nodig is. Corrigeer een fout niet door zelf een nieuw feit te gokken.

Laat het model vooral verdachte punten aanwijzen De AI die de vergelijking uitvoert is zelf ook een AI-model en vormt dus nog geen onafhankelijke eindcontrole.

Drie tegen één is geen bewijs

Kijk waarop het antwoord gebaseerd is

Sterker

Eén AI-model verwijst naar de officiële wet, oorspronkelijke onderzoeksstudie of actuele documentatie en de bron ondersteunt de bewering daadwerkelijk.

Zwakker

Drie AI-modellen geven hetzelfde antwoord maar tonen geen betrouwbare bron, of verwijzen uiteindelijk allemaal naar dezelfde secundaire website.

Bronkwaliteit weegt zwaarder dan modelaantal Zoek voor belangrijke conclusies naar de oorspronkelijke en meest gezaghebbende bron.

De laatste stap kan niet worden overgeslagen

Open de belangrijkste bronnen zelf

Maak op basis van de vergelijking een lijst van maximaal vijf cruciale feitelijke beweringen die mijn uiteindelijke conclusie bepalen. Geef per bewering: – de beste primaire of officiële bron; – waar in die bron ik de informatie kan controleren; – of de bron de bewering volledig, gedeeltelijk of niet ondersteunt; – welke onzekerheid overblijft. Gebruik geen AI-overeenstemming als bewijs op zichzelf.

Dit is de echte kruiscontrole Niet alleen model A tegenover model B, maar vooral het AI-antwoord tegenover de onderliggende werkelijkheid.

Maak verschillen zichtbaar

Laat de resultaten in één overzicht samenvatten

Maak een vergelijkingstabel van de drie antwoorden. Gebruik deze kolommen: – Onderwerp of bewering – ChatGPT – Claude – Perplexity – Overeenstemming – Tegenstrijdigheid – Genoemde bronnen – Extra controle nodig? – Reden voor extra controle Gebruik bij “Extra controle nodig?” alleen: JA NEE ONZEKER Geef na de tabel nog geen definitieve conclusie.

Een tabel voorkomt dat verschillen verdwijnen in lange tekst Vooral bij een complexe onderzoeksvraag zie je zo veel sneller waar je verder moet zoeken.

Nog één kritische ronde

Laat de voorlopige consensus bewust aanvallen

Wanneer de drie antwoorden grotendeels overeenkomen, kun je één extra stap toevoegen.

Hieronder staat de voorlopige conclusie na vergelijking van drie AI-antwoorden. [PLAK DE CONCLUSIE] Treed nu op als kritische controleur. Probeer deze conclusie niet te bevestigen. Zoek juist naar: – zwakke aannames; – ontbrekende tegenargumenten; – bronnen die verkeerd geïnterpreteerd kunnen zijn; – uitzonderingen; – informatie die de conclusie kan tegenspreken. Geef alleen bezwaren die inhoudelijk relevant zijn.

Meer over advocaat van de duivel

Praktisch voorbeeld

Onderzoek eerst, beslis daarna

Stel dat een kleine onderneming wil weten welke gevolgen een nieuwe wettelijke verplichting heeft voor haar administratie.

Onderzoek welke verplichtingen voor een kleine Belgische onderneming voortvloeien uit: [BESCHRIJF DE REGEL OF SITUATIE] Mijn situatie: [BESCHRIJF DE ONDERNEMING] Gebruik actuele informatie. Geef voor iedere belangrijke verplichting: – wat de verplichting inhoudt; – op wie ze van toepassing is; – vanaf wanneer; – mogelijke uitzonderingen; – de officiële bron. Maak duidelijk welke punten je niet met voldoende zekerheid kunt vaststellen. Gebruik bij voorkeur officiële Belgische of Europese bronnen.

Bij juridische vragen eindigt de controle niet bij AI Gebruik de vergelijking om de juiste regels en vragen te vinden. Controleer belangrijke conclusies daarna in de officiële wetgeving of bij een geschikte deskundige.

Niet voor iedere vraag nodig

Gebruik extra controle wanneer de gevolgen van een fout groter zijn

Onderzoek

Wanneer je verschillende feiten en bronnen moet samenbrengen.

Zakelijke beslissingen

Wanneer verkeerde informatie tijd of geld kan kosten.

Academische informatie

Wanneer onderzoeken, auteurs, resultaten en citaten exact moeten kloppen.

Juridische informatie

Wanneer regels, uitzonderingen en actuele wetgeving belangrijk zijn.

Actuele onderwerpen

Wanneer informatie snel verandert en verouderde kennis een probleem kan zijn.

Onverwachte AI-antwoorden

Wanneer een antwoord verrassend, zeer stellig of moeilijk te controleren is.

Gebruik niet drie modellen voor alles

Een verjaardagskaart hoeft geen onderzoeksproject te worden

Voor creatieve en weinig risicovolle taken levert een uitgebreide meervoudige controle meestal weinig extra waarde.

Eén model is vaak voldoende voor:

een tekst herschrijven;
ideeën brainstormen;
een boodschappenlijst maken;
titels bedenken;
een eenvoudige planning opstellen.

Extra controle is nuttiger wanneer:

exacte feiten belangrijk zijn;
bronnen doorslaggevend zijn;
een beslissing gevolgen heeft;
de vraag complex is;
je twijfelt aan het eerste antwoord.

Consensus kan misleidend zijn

Ook meerdere modellen kunnen dezelfde fout maken

Verschillende AI-systemen zijn geen volledig onafhankelijke wetenschappelijke metingen.

Ze kunnen bijvoorbeeld:

dezelfde foutieve website tegenkomen;
dezelfde veel herhaalde misvatting hebben geleerd;
dezelfde belangrijke bron missen;
dezelfde onduidelijke vraag verkeerd interpreteren;
modellen of technologie van dezelfde leveranciers gebruiken.

Drie keer hetzelfde antwoord is geen meerderheidsbewijs Gebruik overeenstemming als reden om een bewering gericht bij een betrouwbare bron te controleren.

Prompt om te kopiëren

Vergelijk drie AI-antwoorden kritisch

Ik heb exact dezelfde onderzoeksvraag aan drie AI-systemen gesteld. Hieronder staan hun antwoorden. OORSPRONKELIJKE VRAAG: [PLAK HIER DE VRAAG] ANTWOORD 1 – CHATGPT: [PLAK HIER] ANTWOORD 2 – CLAUDE: [PLAK HIER] ANTWOORD 3 – PERPLEXITY: [PLAK HIER] Voer een kritische kruiscontrole uit. Stap 1 – Overeenkomsten Benoem de belangrijkste feitelijke beweringen waarover de antwoorden overeenkomen. Stap 2 – Verschillen Benoem alle belangrijke tegenstrijdigheden en afwijkende conclusies. Stap 3 – Mogelijke fouten Zoek naar: – ongefundeerde cijfers; – verkeerde of oncontroleerbare data; – mogelijke verzonnen bronnen; – mogelijke verzonnen citaten; – aannames die als feiten worden voorgesteld; – conclusies die verder gaan dan de aangehaalde bronnen. Stap 4 – Bronnen Vergelijk welke bronnen worden gebruikt. Geef voorrang aan: – primaire bronnen; – officiële bronnen; – oorspronkelijke onderzoeken; – actuele documentatie. Stap 5 – Controlelijst Maak een lijst van de maximaal vijf belangrijkste beweringen die ik zelf nog moet controleren. Geef per bewering aan: – waarom controle nodig is; – welke bron daarvoor het meest geschikt is; – of de AI-antwoorden overeenkomen of verschillen. Stap 6 – Voorlopige conclusie Maak pas daarna een korte voorlopige synthese. Belangrijke regels: – Beschouw overeenstemming tussen modellen niet automatisch als bewijs – Kies niet automatisch de meerderheid wanneer antwoorden verschillen – Verzin geen ontbrekende feiten of bronnen – Geef duidelijk aan wanneer iets niet kan worden vastgesteld – Maak onderscheid tussen feit, interpretatie en onzekerheid

Voor een snelle vergelijking

Deze compacte prompt is vaak al voldoende

Vergelijk deze AI-antwoorden kritisch. Zoek: – belangrijke overeenkomsten; – tegenstrijdigheden; – ontbrekende nuances; – feitelijke claims die extra controle nodig hebben; – verschillen in gebruikte bronnen; – mogelijke hallucinaties of ongefundeerde conclusies. Beschouw overeenstemming niet automatisch als bewijs. Maak daarna een lijst van de vijf belangrijkste feiten die ik bij een oorspronkelijke of betrouwbare bron moet controleren.

Gebruik AI om te bepalen wat je moet factchecken Dat bespaart meer tijd dan ieder woord van drie lange antwoorden opnieuw controleren.

Conclusie

Gebruik meerdere modellen als controleurs, niet als jury

De meervoudige modellen-vergelijking is vooral krachtig omdat verschillen sneller zichtbaar worden. Een tweede AI kan een ontbrekend argument vinden, een derde kan een andere bron noemen en een vergelijking kan aanwijzen welke feiten nog onzeker zijn.

Maar drie AI-systemen die hetzelfde zeggen maken een bewering nog niet automatisch waar. Ze kunnen dezelfde fout, bron of aanname delen.

Gebruik daarom drie stappen: afzonderlijk onderzoeken, kruislinks vergelijken en de belangrijkste conclusies vervolgens controleren bij de oorspronkelijke bronnen.

De echte super-zoekopdracht eindigt niet bij de AI Laat verschillende modellen je helpen bepalen waar twijfel zit. Gebruik daarna betrouwbare bronnen om vast te stellen wat werkelijk klopt.

Hallucinaties controleren Laat ChatGPT onzekerheid aangeven Advocaat van de duivel Bekijk de promptbibliotheek