Tip: laat zien wat je bedoelt
Voorbeelden in je prompt gebruiken: zo begrijpt ChatGPT beter wat je bedoelt
Soms kun je lang uitleggen wat je van ChatGPT verwacht, terwijl één goed voorbeeld meteen duidelijk maakt wat je bedoelt.
Met een voorbeeld kun je onder meer laten zien welke toon, lengte, structuur, woordkeuze of antwoordvorm je verwacht. Je geeft ChatGPT daarmee extra context zonder alles in woorden te hoeven beschrijven.
Op deze pagina
Zo gebruik je voorbeelden in een prompt
- Voorbeelden gebruiken bij schrijven en herschrijven
- Waarom helpt een voorbeeld?
- Wat kun je met een voorbeeld sturen?
- Zo voeg je een voorbeeld toe
- Je eigen tekst als voorbeeld gebruiken
- Laat ChatGPT je voorbeeld eerst analyseren
- Voorbeelden voor een vaste structuur
- Eén of meerdere voorbeelden?
- Stijl en inhoud uit elkaar houden
- Kopieerbare prompt
- Wanneer werkt deze methode minder goed?
Voorbeelden gebruiken bij schrijven en herschrijven
Laat je AI een nieuwe tekst maken, dan kun je een voorbeeld meegeven om stijl, toon of opbouw duidelijk te maken. Heb je al een tekst, dan kan een voorbeeld helpen om die gericht in een andere stijl te herschrijven.
Bekijk onze praktische gidsen: tekst schrijven met AI en tekst herschrijven met AI →
Maak je bedoeling zichtbaar
Vertel niet alleen wat je wilt, maar laat het ook zien
Woorden zoals vriendelijk, kort, professioneel of niet te commercieel laten ruimte voor interpretatie. Wat jij vriendelijk of kort vindt, kan anders zijn dan wat ChatGPT daaronder verstaat.
Schrijf vriendelijk, eenvoudig en niet te commercieel.
Schrijf vriendelijk, eenvoudig en niet te commercieel. Hieronder staat een voorbeeld dat goed laat zien wat ik bedoel. Gebruik dezelfde soort toon en eenvoud, maar kopieer geen zinnen.
Een voorbeeld verkleint de interpretatieruimte. ChatGPT krijgt niet alleen een omschrijving, maar ziet ook hoe het gewenste resultaat er ongeveer uitziet.
Nog niet vertrouwd met de basis? Leer eerst hoe je een goede prompt schrijft →
Meer dan schrijfstijl
Een voorbeeld kan verschillende onderdelen van het antwoord sturen
Bijvoorbeeld vriendelijk, zakelijk, nuchter of terughoudend.
Laat zien wat jij met kort of uitgebreid bedoelt.
Bijvoorbeeld een intro, drie punten en een korte afsluiting.
Toon of je eenvoudige taal of formelere woorden verwacht.
Bijvoorbeeld vaste velden, een tabel of een terugkerend patroon.
Laat zien hoeveel achtergrond en uitleg ongeveer gewenst is.
Zo voeg je een voorbeeld aan je prompt toe
Vertel niet alleen dat je een voorbeeld geeft. Benoem ook welke eigenschappen ChatGPT uit dat voorbeeld moet halen.
Ik wil dat de tekst vriendelijk, duidelijk en nuchter klinkt. Gebruik geen overdreven verkooptaal.
Hieronder staat een beschrijving die ik goed vind:
VOORBEELD:
“Deze compacte bureaulamp geeft aangenaam licht tijdens het lezen of werken. De lamp neemt weinig plaats in en de helderheid is eenvoudig aan te passen.”
Gebruik bij de nieuwe tekst dezelfde soort toon, eenvoud en ongeveer dezelfde lengte. Kopieer geen zinnen letterlijk.
NIEUW PRODUCT:
[BESCHRIJF HET PRODUCT]
In deze prompt is duidelijk dat vooral de toon, eenvoud en lengte uit het voorbeeld moeten worden overgenomen.
Laat jouw voorkeur zien
Een tekst die je zelf goed vindt is waardevolle context
Heb je eerder een e-mail, blogtekst, productbeschrijving of ander bericht geschreven dat goed bij je past? Dan kun je dat als voorbeeld gebruiken.
ChatGPT kan bijvoorbeeld letten op zinslengte, aanspreekvorm, woordkeuze, lengte van alinea’s, gebruik van tussenkoppen en hoe direct of terughoudend je formuleert.
Een goed voorbeeld kan kenmerken zichtbaar maken waarvoor je zelf misschien moeilijk de juiste woorden vindt.
Extra controle
Laat ChatGPT eerst vertellen wat het in je voorbeeld ziet
Voordat je een nieuwe tekst laat schrijven, kun je eerst controleren welke kenmerken ChatGPT uit je voorbeeld afleidt.
Beschrijf kort:
– de toon;
– de zinslengte;
– de woordkeuze;
– de opbouw;
– het detailniveau;
– hoe direct of terughoudend de tekst klinkt.
Schrijf nog geen nieuwe tekst.
VOORBEELD:
[PLAK HIER JE VOORBEELD]
Herkent ChatGPT kenmerken die jij juist niet wilt overnemen? Dan kun je dat corrigeren voordat de eigenlijke opdracht wordt uitgevoerd.
Zeg welke kenmerken wel en niet moeten worden overgenomen
Misschien vind je de toon van een voorbeeld goed, maar wil je juist een andere lengte of structuur. Maak dat expliciet.
Neem hiervan over:
– de rustige toon;
– de eenvoudige woordkeuze;
– de korte zinnen;
– de directe aanspreking met “je”.
Neem niet over:
– de lengte;
– de inhoud;
– specifieke formuleringen.
De nieuwe tekst mag ongeveer twee keer zo lang zijn.
Een voorbeeld is dus geen mal die volledig moet worden gekopieerd. Jij bepaalt welke eigenschappen als referentie dienen.
Niet alleen voor schrijfstijl
Laat precies zien hoe het antwoord moet worden opgebouwd
Voorbeelden zijn bijzonder nuttig wanneer je telkens hetzelfde soort uitvoer wilt krijgen.
Taak: Leverancier bellen
Prioriteit: Hoog
Deadline: Dinsdag
Volgende stap: Prijs bevestigen
Verwerk nu deze taken:
[PLAK HIER JE TAKEN]
Voor een vast formaat is een voorbeeld vaak duidelijker dan een lange uitleg over velden, volgorde en formulering.
Eén voorbeeld is niet altijd genoeg
Eén voorbeeld kan toevallige kenmerken bevatten. Met twee of drie verschillende voorbeelden wordt duidelijker welke eigenschappen telkens terugkomen.
Een normale, typische situatie.
Dezelfde aanpak met andere inhoud.
Eventueel een moeilijker of afwijkend geval.
Kwaliteit is belangrijker dan hoeveelheid. Voeg geen lange reeks bijna identieke voorbeelden toe wanneer twee duidelijke voorbeelden al voldoende richting geven.
Een goed én een slecht voorbeeld kunnen samen extra duidelijkheid geven
“Bedankt voor je bericht. Ik bekijk het voorstel vandaag en laat je morgen weten of alles duidelijk is.”
“Hartelijk dank voor uw bijzonder gewaardeerde bericht. Met veel enthousiasme zal ik uw fantastische voorstel uitgebreid bestuderen.”
Gewenst: [VOORBEELD DAT JE GOED VINDT]
Niet gewenst: [VOORBEELD DAT JE NIET GOED VINDT]
Leg voordat je begint kort uit welk belangrijkste verschil je tussen beide voorbeelden ziet.
Belangrijk bij feitelijke teksten
Houd stijl en inhoud uit elkaar
Wanneer je een bestaande tekst alleen gebruikt als stijlvoorbeeld, zeg dat dan expliciet. Anders kunnen feiten, namen of andere inhoud uit het voorbeeld onbedoeld in de nieuwe tekst terechtkomen.
Gebruik geen namen, feiten, cijfers, argumenten of andere inhoudelijke informatie uit het voorbeeld.
Baseer de nieuwe tekst alleen op de gegevens die ik hieronder geef.
VOORBEELD:
[PLAK HIER DE VOORBEELDTEKST]
FEITEN VOOR DE NIEUWE TEKST:
[PLAK HIER DE JUISTE INFORMATIE]
Prompt om te kopiëren
Gebruik een voorbeeld om het gewenste resultaat te sturen
Voor dagelijks gebruik
Vaak heb je aan een veel kortere prompt genoeg
Gebruik dezelfde soort toon, structuur, lengte en eenvoud. Kopieer geen zinnen letterlijk en neem geen feiten uit het voorbeeld over.
VOORBEELD:
[PLAK HIER HET VOORBEELD]
NIEUWE OPDRACHT:
[BESCHRIJF WAT JE NODIG HEBT]
Maak het niet ingewikkelder dan nodig. Voor een eenvoudige opdracht kan één duidelijk voorbeeld met een korte instructie al voldoende zijn.
Let hierop
Wanneer werkt deze methode minder goed?
ChatGPT kan dan eigenschappen overnemen die je eigenlijk niet wilt.
Maak duidelijk of het vooral om toon, lengte, structuur of iets anders gaat.
Ongewenste patronen of fouten kunnen opnieuw verschijnen.
Veel tegenstrijdige voorbeelden kunnen de bedoeling juist minder duidelijk maken.
Gebruik voorbeelden als richting en controleer het nieuwe resultaat.
Een stijlvoorbeeld vertelt hoe iets moet klinken, niet welke nieuwe informatie erin moet staan.
Wat zegt onderzoek?
Voorbeelden kunnen helpen, maar geef ook aan wat ChatGPT eruit moet leren
Het meegeven van voorbeelden in een prompt wordt in onderzoek meestal in-context learning genoemd. Het taalmodel wordt daarbij niet opnieuw getraind: het krijgt voorbeelden in de prompt en gebruikt die als extra informatie voor de nieuwe opdracht.
Google DeepMind (2024): wat gebeurt er als je veel voorbeelden geeft?
In Many-Shot In-Context Learning onderzochten de auteurs wat er gebeurt wanneer taalmodellen niet slechts enkele, maar honderden of zelfs duizenden voorbeelden in hun context krijgen.
Bij uiteenlopende taken zagen ze duidelijke prestatieverbeteringen wanneer het aantal voorbeelden toenam. Het onderzoek laat daarmee zien dat voorbeelden daadwerkelijk nuttige informatie kunnen leveren waarmee een taalmodel een nieuwe opdracht beter uitvoert.
NAACL 2025: meer voorbeelden kunnen blijven helpen
Onderzoekers bestudeerden in-context learning met zeer lange contextvensters en grote aantallen voorbeelden. Op verschillende datasets, vooral bij taken met veel mogelijke labels, bleven de prestaties verbeteren wanneer duizenden voorbeelden werden meegegeven.
Tegelijk bleek dat niet alleen het aantal telt. De organisatie van de voorbeelden kan het resultaat beïnvloeden: het groeperen van voorbeelden met hetzelfde label werkte bijvoorbeeld juist nadelig.
Findings of ACL 2025: een voorbeeld alleen is niet altijd genoeg
Dit onderzoek keek specifiek naar langere generatieve opdrachten, zoals samenvattingen. Daar bleken voorbeelden alleen niet altijd voldoende om een model duidelijk te maken welke taal- en formaateigenschappen van het resultaat gewenst waren.
De onderzoekers voegden daarom expliciete richtlijnen toe over eigenschappen en beperkingen van de gewenste uitvoer. Die aanpak verbeterde de prestaties van zowel open als gesloten taalmodellen.
De onderzoeken gaan veel verder dan een gewone dagelijkse ChatGPT-prompt, maar ze ondersteunen wel een belangrijk praktisch principe: voorbeelden kunnen het model extra richting geven. Geef daarbij niet alleen een voorbeeld, maar vertel ook welke kenmerken belangrijk zijn. Wil je vooral dezelfde toon, structuur, lengte of antwoordvorm? Benoem dat dan expliciet.
Kort samengevat
Laat zien wat je bedoelt
Een goede prompt hoeft niet alleen uit instructies te bestaan. Een concreet voorbeeld kan veel duidelijker maken wat jij onder een goed resultaat verstaat.
Dat werkt niet alleen voor schrijfstijl, maar ook voor lengte, structuur, vaste formats en andere terugkerende taken.
Vertel wel altijd welke eigenschappen uit het voorbeeld relevant zijn en houd voorbeeldinhoud gescheiden van de nieuwe feiten.
Verder met prompts
Combineer voorbeelden met een duidelijke prompt
Eerst de basis
Bouw je prompt op met doel, context, voorwaarden, vorm en doelgroep.
Leer een goede prompt schrijven →Complexere opdracht?
Werk met een rol, uitgebreidere context, uitsluitingen en verduidelijkende vragen.
Professionele prompt schrijven →Meteen aan de slag
Kies een kant-en-klare opdracht en pas die aan je eigen situatie aan.
Bekijk de promptbibliotheek →
