Tip: laat je cijfers spreken

Data analyseren met ChatGPT: van Excel en CSV naar inzichten en grafieken

Een spreadsheet met honderden rijen cijfers kan onoverzichtelijk zijn. Upload een Excel- of CSV-bestand naar ChatGPT en je kunt in gewone taal vragen stellen over je gegevens.

ChatGPT kan helpen bij data analyseren met AI: gegevens controleren, berekeningen uitvoeren, trends en uitschieters zoeken, categorieën vergelijken en grafieken maken. Je hoeft daarvoor niet eerst zelf iedere formule of grafiekfunctie uit te werken.

Begin niet meteen met conclusies.

Laat ChatGPT eerst controleren hoe het je bestand interpreteert en of er ontbrekende waarden, dubbele regels of andere mogelijke dataproblemen zijn. Analyseer pas daarna de cijfers.

man analyseert gegevens met ChatGPT

Meer dan cijfers optellen

Wat kan ChatGPT met een spreadsheet doen?

Je kunt een bestand toevoegen en daarna vragen stellen over de gegevens alsof je met iemand over het rekenblad praat.

Gegevens bekijken

Laat uitleggen welke kolommen aanwezig zijn en wat de gegevens voorstellen.

Berekeningen maken

Vraag totalen, gemiddelden, percentages, verschillen en andere berekeningen.

Patronen zoeken

Laat trends, uitschieters en opvallende verschillen opsporen.

Gegevens groeperen

Vergelijk bijvoorbeeld maanden, producten, klanten of categorieën.

Grafieken maken

Zet cijfers om in een visuele voorstelling die gemakkelijker te begrijpen is.

Resultaten uitleggen

Vraag welke conclusies wel en niet uit de cijfers volgen.

Je hoeft geen data-analist te zijn.

Je kunt opdrachten in gewone taal geven. Het helpt wel om duidelijk te zeggen welke cijfers je wilt vergelijken of welke vraag je wilt beantwoorden.

Begin met je bestaande gegevens

Excel of CSV analyseren met ChatGPT

Je hoeft je cijfers niet opnieuw over te typen. Gegevens die al in een spreadsheet staan, kun je als bestand toevoegen.

Excel-bestand

Bestanden zoals .xlsx en .xls zijn een logisch vertrekpunt wanneer je gegevens al in Excel of een vergelijkbaar rekenprogramma staan.

CSV-bestand

Een .csv-bestand bevat gegevens in een eenvoudige tabelstructuur en wordt vaak gebruikt om data uit andere programma’s te exporteren.

Voor gewone tabellen zijn Excel en CSV vaak de meest herkenbare vertrekpunten voor data-analyse.

Een nette tabel helpt

De kwaliteit van je bestand beïnvloedt de analyse

Een rekenblad met lege rijen, verschillende tabellen door elkaar en onduidelijke kolomnamen is ook voor ChatGPT moeilijker te interpreteren.

Bij voorkeur

  • duidelijke kolomnamen op de eerste rij;
  • één soort gegeven per kolom;
  • één record of waarneming per rij;
  • consequente schrijfwijzen;
  • duidelijke datums en bedragen;
  • zo weinig mogelijk lege tussenrijen.
Voorbeeld van verkoopgegevens

Datum · Product · Categorie · Aantal · Omzet · Regio

Een simpele tabel werkt vaak het beste. Een duidelijke structuur is belangrijker dan kleuren, kaders en ingewikkelde opmaak.

man aan laptop die nakijkt of ChatGPT de aangeleverde data begrijpt

Begin niet meteen met conclusies

Controleer eerst of ChatGPT je gegevens goed begrijpt

Voordat je berekeningen of grafieken laat maken, is het verstandig eerst te controleren hoe ChatGPT het bestand interpreteert.

Bekijk dit spreadsheet eerst zonder conclusies te trekken. Vertel mij: 1. hoeveel rijen en kolommen de tabel bevat; 2. welke kolommen aanwezig zijn; 3. wat iedere kolom waarschijnlijk voorstelt; 4. welke kolommen cijfers, data of tekst bevatten; 5. of je ontbrekende of vreemde waarden ziet; 6. welke onderdelen onduidelijk zijn. Verander de gegevens nog niet.

Eerst begrijpen, daarna analyseren. Zo merk je sneller wanneer een datum, bedrag of kolom verkeerd wordt geïnterpreteerd.

Controle vóór de analyse

Zoek eerst naar fouten en inconsistenties

Een goede grafiek kan nog steeds verkeerde conclusies geven wanneer de onderliggende gegevens fouten bevatten.

Ontbrekende waarden

Zijn er lege cellen waar normaal gegevens zouden moeten staan?

Dubbele regels

Komt dezelfde transactie of waarneming mogelijk meer dan één keer voor?

Vreemde uitschieters

Staat er bijvoorbeeld plots €50.000 tussen bedragen rond €500?

Verschillende schrijfwijzen

Zijn “Brussel”, “Brussels” en “BRUSSEL” eigenlijk dezelfde categorie?

Verkeerde datums

Worden alle datums op dezelfde manier geïnterpreteerd?

Onmogelijke waarden

Zoek bijvoorbeeld negatieve aantallen of onlogische percentages.

Controleer mijn gegevens op mogelijke kwaliteitsproblemen. Zoek naar: – ontbrekende waarden; – dubbele records; – afwijkende schrijfwijzen; – onmogelijke waarden; – opvallende uitschieters; – mogelijke fouten in datums of bedragen. Pas niets automatisch aan. Maak eerst een lijst van de problemen die je vindt en stel per probleem een mogelijke correctie voor.

Zelf getest door AiLabo.eu

AI vindt veel fouten in Excel, maar niet alles

We testten zelf hoe ChatGPT, Claude, Gemini en Perplexity omgaan met een Excel-bestand waarin bewust verschillende fouten waren ingebouwd. ChatGPT kwam in deze test als sterkste uit en vond, net als Claude, bijna alle problemen.

Geen enkel model ontdekte echter alles. Zo misten alle vier de modellen twee verkeerd opgeslagen gegevenstypes.

Onze conclusie: gebruik AI vooral als extra controlelaag om mogelijke problemen op te sporen, maar controleer belangrijke fouten en conclusies voordat je gegevens aanpast of zakelijke beslissingen neemt.

Bekijk de volledige Excel-test →

Praat met je gegevens

Je hoeft niet zelf de juiste formule te kennen

Zodra ChatGPT je tabel begrijpt, kun je gewone vragen stellen over de inhoud.

Bij verkoopgegevens

  • Welke maand had de hoogste omzet?
  • Welke producten verkopen het best?
  • Hoe evolueerde de omzet doorheen het jaar?
  • Welke regio groeide het sterkst?
  • Zijn er opvallende uitschieters?

Bij persoonlijke uitgaven

  • Waaraan geef ik het meeste geld uit?
  • Welke kosten zijn gestegen?
  • Wat zijn mijn gemiddelde maandelijkse uitgaven?
  • Welke categorie wisselt het sterkst?
  • Waar zitten opvallende eenmalige kosten?
Begin met de vraag, niet met de techniek.

Beschrijf wat je uit de cijfers wilt leren. ChatGPT kan vervolgens helpen bepalen welke berekening daarvoor nodig is.

Niet iedere grafiek vertelt hetzelfde verhaal

Laat je vraag bepalen welke grafiek je gebruikt

Staafdiagram

Voor categorieën die je onderling wilt vergelijken.

Lijngrafiek

Om een ontwikkeling doorheen de tijd zichtbaar te maken.

Cirkeldiagram

Voor enkele onderdelen van één duidelijk totaal.

Spreidingsdiagram

Om te onderzoeken of twee numerieke variabelen mogelijk samenhangen.

Bekijk mijn vraag en gegevens. Bepaal welk grafiektype het duidelijkst laat zien wat ik wil onderzoeken. Leg in één korte zin uit waarom je dat grafiektype kiest. Maak daarna de grafiek.

Gebruik een staafdiagram voor producten, categorieën of regio’s

Wil je weten welk product het meeste verkoopt of welke kostencategorie het grootst is? Dan is een staafdiagram vaak duidelijker dan een lange tabel.

Maak een staafdiagram van de totale omzet per productcategorie. Sorteer de categorieën van hoogste naar laagste omzet. Zet de productcategorie op de ene as en de omzet in euro op de andere. Geef de grafiek een duidelijke titel. Vat daarna in maximaal drie punten samen wat opvalt.
staafdiagram met verkochte producten na data-analyse met ChatGPT

Een lijngrafiek maakt stijgingen en dalingen zichtbaar

Wanneer je cijfers per dag, week, maand of jaar hebt, is een lijngrafiek vaak geschikt om de ontwikkeling te tonen.

Bereken de totale omzet per maand. Maak daarna een lijngrafiek van januari tot en met december. Toon: – de maand op de horizontale as; – de omzet in euro op de verticale as. Benoem daarna: 1. de hoogste maand; 2. de laagste maand; 3. de duidelijkste stijging; 4. de duidelijkste daling. Trek geen conclusie over de oorzaak als die niet uit de gegevens blijkt.

Een trend toont wat er gebeurde, niet automatisch waarom.

analyse van websitebezoekers als lijndiagram aan de hand van gegevensanalyse door ChatGPT

Een cirkeldiagram is vooral nuttig bij enkele duidelijke categorieën

Een cirkeldiagram, ook vaak taartdiagram genoemd, kan handig zijn om te tonen hoe één totaal over een beperkt aantal categorieën verdeeld is.

Wel geschikt

Bijvoorbeeld de verdeling van een maandbudget over enkele duidelijke categorieën.

Minder geschikt

Vijftien bijna even grote categorieën worden moeilijk leesbaar. Een staafdiagram is dan meestal duidelijker.

Kies niet automatisch voor een taartdiagram. Mooi is niet altijd hetzelfde als informatief.

ChatGPT data-analyse begrijpelijk voorstellen in een cirkeldiagram

Onderzoek of twee cijfers mogelijk samenhangen

Een spreidingsdiagram is nuttig wanneer iedere rij twee numerieke waarden bevat en je wilt onderzoeken of daar een zichtbaar patroon tussen zit.

Maak een spreidingsdiagram met: – advertentiebudget op de horizontale as; – omzet op de verticale as. Gebruik iedere maand als één waarneming. Beschrijf daarna of er een zichtbaar verband lijkt te bestaan. Maak duidelijk dat een zichtbaar verband niet automatisch betekent dat het ene het andere veroorzaakt.
Verband is nog geen oorzaak.

Twee cijfers kunnen samen bewegen zonder dat het ene rechtstreeks verantwoordelijk is voor het andere.

data analyseren met ChatGTP en voorstellen met een spreidingsdiagram

Praktisch voorbeeld

Wat vertelt een jaar verkoopgegevens?

Stel dat je een Excel-bestand hebt met alle verkopen van het afgelopen jaar. Iedere rij bevat een datum, productcategorie, aantal en omzet.

Analyseer dit bestand met mijn verkoopcijfers. Controleer eerst of de gegevens logisch zijn opgebouwd. Bereken daarna: 1. de totale omzet; 2. de omzet per maand; 3. de omzet per productcategorie; 4. het gemiddelde verkoopbedrag per transactie; 5. de drie sterkste maanden; 6. de drie sterkste productcategorieën. Maak vervolgens: – een lijngrafiek van de omzet per maand; – een staafdiagram van de omzet per productcategorie. Sluit af met maximaal vijf opvallende bevindingen. Maak duidelijk onderscheid tussen wat rechtstreeks uit de cijfers blijkt en mogelijke verklaringen die nog onderzocht moeten worden.

Ook bruikbaar in het dagelijks leven

Ontdek waar je geld naartoe gaat

Data-analyse hoeft niet zakelijk te zijn. Een spreadsheet met huishoudelijke uitgaven kan eveneens interessante patronen bevatten.

Analyseer mijn huishoudelijke uitgaven. Iedere rij bevat een datum, bedrag en categorie. Bereken: – mijn totale uitgaven per maand; – mijn gemiddelde maandelijkse uitgaven; – de totale uitgaven per categorie; – welke categorie het sterkst is gestegen; – welke uitzonderlijk grote uitgaven er zijn. Maak een staafdiagram van de totale uitgaven per categorie en een lijngrafiek van mijn totale uitgaven per maand. Geef daarna vijf feitelijke observaties. Geef nog geen financieel advies en verzin geen verklaring voor een stijging als die niet uit mijn gegevens blijkt.
Vrouw die nadenkt over cijfers in een ChatGPT data-analyse

Je hoeft vooraf niet alles te weten

Vraag welke analyses zinvol zijn voor jouw gegevens

Soms heb je wel een spreadsheet, maar weet je nog niet welke vragen je eraan kunt stellen.

Bekijk de structuur van mijn dataset. Voer nog geen uitgebreide analyse uit. Bedenk eerst tien nuttige vragen die met deze gegevens kunnen worden onderzocht. Verdeel ze in: – eenvoudige beschrijvende vragen; – vragen over trends; – vragen over verschillen; – vragen over mogelijke uitschieters. Zet de drie interessantste vragen bovenaan en leg kort uit waarom ze nuttig kunnen zijn.

Een grafiek is het begin van het gesprek

Gebruik vervolgvragen om dieper in de cijfers te gaan

Zodra een grafiek een opvallende stijging, daling of uitschieter toont, kun je verder inzoomen.

Bij een opvallende maand

Maart valt op in de grafiek. Welke gegevens in het bestand kunnen helpen verklaren waarom maart afwijkt? Onderzoek mogelijke verklaringen één voor één. Maak duidelijk welke verklaring door de gegevens wordt ondersteund en welke slechts een hypothese is.

Bij een sterke categorie

Categorie A heeft de hoogste omzet. Onderzoek of dat komt door: – meer transacties; – hogere aantallen; – een hoger gemiddeld verkoopbedrag; – een combinatie daarvan. Toon de berekeningen.

Een mooie grafiek is niet genoeg

Laat belangrijke cijfers controleerbaar blijven

Bij data-analyse kunnen fouten ontstaan door interpretatie, filtering, ontbrekende waarden of een verkeerde berekening.

Controleer vooral:

  • welke rijen werden meegenomen;
  • hoe ontbrekende waarden zijn behandeld;
  • welke formule of berekening werd gebruikt;
  • welke categorieën zijn samengevoegd;
  • of bedragen en percentages correct zijn;
  • of de grafiek werkelijk bij de berekening past.
Leg stap voor stap uit hoe je dit resultaat hebt berekend. Vermeld: – welke kolommen je gebruikte; – welke rijen je uitsloot; – welke berekening je uitvoerde; – hoe je met ontbrekende waarden omging. Geef de tussenresultaten zodat ik de berekening kan controleren.

Een professionele grafiek is geen bewijs dat de onderliggende berekening correct is.

Prompt om te kopiëren

Laat ChatGPT je spreadsheet stap voor stap analyseren

Ik voeg een spreadsheet toe dat ik wil analyseren. Mijn doel: [BESCHRIJF WAT JE UIT DE GEGEVENS WILT LEREN] Werkwijze: 1. Bekijk eerst de structuur van het bestand. 2. Benoem de aanwezige kolommen. 3. Controleer het datatype van de belangrijkste kolommen. 4. Zoek mogelijke ontbrekende waarden, dubbele records en opvallende fouten. 5. Pas niets automatisch aan zonder dit eerst te melden. 6. Stel verduidelijkende vragen als de betekenis van een kolom niet duidelijk is. 7. Voer daarna de analyse uit. 8. Toon de belangrijkste berekeningen. 9. Maak een geschikte grafiek wanneer die helpt om het resultaat beter te begrijpen. 10. Leg kort uit waarom je dat grafiektype kiest. Maak in de conclusies onderscheid tussen: – wat rechtstreeks uit de gegevens blijkt; – mogelijke patronen; – mogelijke verklaringen die nog niet bewezen zijn; – gegevens die ontbreken om een conclusie te kunnen trekken. Verzin geen ontbrekende waarden of verklaringen. Sluit af met: – de vijf belangrijkste bevindingen; – drie nuttige vervolgvragen die ik aan deze dataset kan stellen; – punten die ik zelf nog moet controleren.

Voor een snelle eerste analyse

Laat ChatGPT eerst zelf naar de gegevens kijken

Analyseer dit spreadsheet. Controleer eerst of de gegevens logisch en bruikbaar zijn. Laat daarna zien: – welke trends opvallen; – welke uitschieters er zijn; – welke categorieën sterk verschillen; – welke informatie mogelijk ontbreekt. Maak één grafiek die het belangrijkste inzicht duidelijk weergeeft. Leg uit waarom je juist deze grafiek kiest. Verzin geen verklaringen die niet uit de gegevens volgen.

Gebruik deze eerste analyse om te bepalen welk onderdeel je daarna uitgebreider wilt onderzoeken.

man die fouten heeft gemaakt bij een gegevensanalyse met ChatGPT

Een mooie grafiek is niet genoeg

Vermijd deze fouten bij AI-data-analyse

Meteen om conclusies vragen

Controleer eerst of ChatGPT de kolommen en gegevens correct interpreteert.

Rommelige gegevens negeren

Dubbele rijen, lege cellen en verschillende schrijfwijzen kunnen de analyse beïnvloeden.

Automatisch het mooiste grafiektype kiezen

Het grafiektype moet passen bij de vraag die je wilt beantwoorden.

Een verband als oorzaak beschouwen

Twee cijfers die samen bewegen bewijzen nog niet dat het ene het andere veroorzaakt.

Blind vertrouwen op een berekening

Vraag bij belangrijke uitkomsten hoe het cijfer werd berekend.

Vertrouwelijke gegevens zomaar uploaden

Controleer eerst of het bestand persoonsgegevens, klantgegevens of andere gevoelige informatie bevat.

Goede analyse begint vóór de grafiek.

Controleer eerst de brongegevens, daarna de berekening en pas vervolgens de conclusie.

Conclusie

Laat ChatGPT je helpen om cijfers begrijpelijk te maken

Je hoeft niet iedere formule of grafiekfunctie zelf te kennen om iets nuttigs uit een spreadsheet te halen.

Upload je gegevens, laat ChatGPT eerst controleren wat erin staat en stel daarna gewone vragen over trends, verschillen en opvallende waarden.

Een goede grafiek maakt een patroon vaak sneller zichtbaar dan tientallen rijen cijfers. De belangrijkste stap blijft echter dezelfde: controleer of de gegevens, berekeningen en conclusies werkelijk kloppen.

Begin met een eenvoudig bestand.

Neem bijvoorbeeld je maandelijkse uitgaven of een overzicht met verkoopcijfers. Laat ChatGPT eerst uitleggen wat het ziet en vraag daarna om één grafiek die het belangrijkste patroon zichtbaar maakt.

Over de auteur: Oprichter van AiLabo.eu. Ik schrijf over praktische toepassingen van AI en onderzoek hoe gewone gebruikers betere en betrouwbaardere resultaten uit AI-tools kunnen halen. Lees meer over mijn achtergrond en de aanpak achter AiLabo.eu.

Similar Posts