Kan AI een oude familiefoto herstellen en inkleuren?
Veel mensen hebben thuis nog kleine zwart-witfoto’s liggen van hun ouders, grootouders of vroegere vakanties. Vaak zijn die foto’s verkleurd, gekreukt of beschadigd. Kunnen de gratis versies van ChatGPT, Gemini, Claude en Perplexity zo’n foto herstellen én geloofwaardig inkleuren?
Ik gaf de vier AI-modellen exact dezelfde beschadigde foto en dezelfde uitgebreide opdracht. Twee modellen leverden geen beeld af. De twee modellen die de opdracht wel uitvoerden, kwamen allebei met een verrassend mooi resultaat.
Van een oude afdruk naar een nieuw digitaal beeld
Oude familiefoto’s bestaan vaak alleen nog als kleine afdruk op fotopapier. Wie zo’n foto inscant of er met een smartphone een goede foto van maakt, heeft een digitaal bestand dat aan een AI-model kan worden gegeven.
De interessante vraag is vervolgens niet alleen of AI een scheurtje of vlek kan wegwerken. Het model moet ook de gezichten, kleding, houding en omgeving exact bewaren.
Bij een familiefoto wil je immers geen mooi nieuw beeld dat alleen maar op het origineel lijkt. Je wilt dezelfde foto terug.
Een beschadigde vakantiefoto uit de jaren zestig
Voor deze test gebruikte ik geen echte familiefoto. De vier personen op het beeld bestaan niet: ook de oude bronfoto werd speciaal voor deze test volledig met AI gegenereerd.
De foto stelt een gezin voor dat rond 1965 tijdens een vakantie poseert op een Europees dorpsplein. De kleding, kapsels, gebouwen, auto en fiets passen bij die periode. Het beeld is bewust niet perfect scherp, alsof het met een gewoon fototoestel uit die tijd werd gemaakt.
De afdruk heeft verkleuringen, stof, krasjes, een scheurtje aan de rechterkant en een klein ezelsoor rechtsonder. De schade is duidelijk zichtbaar, maar niet zo groot dat een model halve gezichten of grote stukken van de omgeving moet verzinnen.
Krijgen de modellen niet te veel detail?
Oude afgedrukte foto’s zijn vaak klein. Daarom heb ik vooraf online gecontroleerd of het digitale bronbestand niet onrealistisch goed was. Een kleine foto van ongeveer 9 × 13 centimeter die op 300 dpi wordt ingescand, levert ongeveer 1535 × 1063 pixels op. Onze testfoto is 1536 × 1024 pixels groot en zit daar dus zeer dicht bij.
Een praktische handleiding van de Amerikaanse Herrick District Library noemt 300 tot 400 dpi voldoende voor het inscannen van gewone afgedrukte foto’s voor persoonlijk gebruik. Het formaat van ons testbestand is daardoor goed verdedigbaar als een degelijke scan van een kleine oude foto.
Het aantal pixels vertelt bovendien niet hoeveel betrouwbaar detail de oorspronkelijke opname bevat. De beperkte scherpte, filmkorrel, verkleuring en ouderdomsschade blijven allemaal in het digitale bestand aanwezig. De modellen kregen dus geen moderne, haarscherpe bronfoto vermomd als oud beeld.
Dit was onze volledige testprompt
Ik upload een digitale scan van een oude afgedrukte vakantiefoto uit het midden van de jaren 60. Restaureer en kleur deze foto in. Voer de volgende verbeteringen uit: 1. Herstel het scheurtje aan de rechterkant van de foto. 2. Herstel het kleine ezelsoor onderaan. 3. Verwijder stof, vlekjes en fijne krassen. 4. Corrigeer de verkleuring en het vervaagde contrast. 5. Verbeter de scherpte voorzichtig, zonder er een moderne, haarscherpe foto van te maken. 6. Kleur de foto realistisch in met kleuren die historisch geloofwaardig zijn voor het midden van de jaren 60. Behoud exact: - de gezichten en herkenbare gelaatstrekken van alle vier de personen; - hun leeftijd, lichaamsbouw, houding en gezichtsuitdrukking; - hun kleding, kapsels en onderlinge positie; - de gebouwen, de auto, de fiets en alle andere elementen; - de oorspronkelijke compositie, uitsnede en beeldverhouding; - het karakter van een vakantiefoto die met een gewoon fototoestel uit de jaren 60 werd gemaakt. Verzin geen ontbrekende personen, voorwerpen, patronen, sieraden of architecturale details. Maak de mensen niet jonger, aantrekkelijker of moderner. Verander de kleding niet en voeg niets aan de scène toe. De kleuren moeten natuurlijk en enigszins ingetogen zijn. Vermijd felle, moderne kleuren, overdreven huidtinten en een kunstmatig glad of digitaal uiterlijk. Het eindresultaat moet eruitzien als een zorgvuldig gerestaureerde en realistisch ingekleurde versie van exact dezelfde historische foto, niet als een nieuw gegenereerde foto die er alleen op lijkt. Geef uitsluitend de gerestaureerde en ingekleurde afbeelding als resultaat.
Een mooie kleurenfoto alleen was niet voldoende
Alle vier de modellen kregen hetzelfde bestand en exact dezelfde prompt. We gebruikten de gratis versies zoals een gewone gebruiker dat zou doen. Daarna controleerden we per model:
- of het scheurtje, ezelsoor, de vlekjes en krasjes waren hersteld;
- of de vier personen herkenbaar en ongewijzigd bleven;
- of kleding, kapsels, gebouwen, auto, fiets en compositie behouden bleven;
- of de gekozen kleuren natuurlijk en geloofwaardig waren voor de periode;
- of het resultaat nog als een oude foto aanvoelde;
- of het model ongewenste details toevoegde of veranderde.
ChatGPT voert de volledige opdracht uit
ChatGPT maakte in de gratis versie rechtstreeks een gerestaureerde en ingekleurde afbeelding. Hieronder staat het resultaat.
Afbeelding gegenereerd
Een uitstekend en onmiddellijk bruikbaar resultaat
ChatGPT herstelt het scheurtje en het ezelsoor volledig. Ook stof, krasjes, vlekjes en de gelige verkleuring zijn vrijwel verdwenen. De vier personen blijven bijzonder goed herkenbaar. Hun gezichten, leeftijden, houdingen, kleding en onderlinge posities sluiten nauw aan bij de bronfoto.
Ook de omgeving is zorgvuldig behouden. De gebouwen, auto, fiets, terras en oorspronkelijke compositie blijven aanwezig zonder opvallende nieuwe elementen. Zelfs de fijne patronen in de jurken en het hemd van de jongen zijn overtuigend bewaard.
De kleuren zijn natuurlijk en vrij ingetogen. Het beeld is duidelijk scherper en schoner, maar behoudt nog voldoende zachtheid om niet op een moderne digitale foto te lijken.
De huidtinten en blauwe lucht zijn wel vrij fris. Daardoor kan het resultaat enigszins aanvoelen als een zwart-witfoto die achteraf zorgvuldig werd ingekleurd.
Ook de witte rand is bijna volledig nieuw en schoon geworden. Het resultaat lijkt daardoor eerder op een nieuwe afdruk van een gerestaureerde foto dan op dezelfde oude fysieke print. Dat is detailkritiek: voor een gewone gebruiker is dit een bijzonder mooi en praktisch bruikbaar resultaat.
Ook Gemini levert een volledige restauratie
Ook Gemini maakte in de gratis versie rechtstreeks een gerestaureerde en ingekleurde afbeelding. Hieronder staat het resultaat.
Afbeelding gegenereerd
Een geloofwaardige oude kleurenfoto
Gemini herstelt het scheurtje, het ezelsoor en de meeste zichtbare ouderdomsschade overtuigend. De vier personen blijven herkenbaar en hun houding, kleding en plaats in de foto zijn goed bewaard. Ook de gebouwen, auto, fiets en indeling van het dorpsplein blijven duidelijk aanwezig.
Het resultaat behoudt vrij veel van de oorspronkelijke filmkorrel en fotografische zachtheid. De kleuren zijn rustig, licht verweerd en passen mooi bij het midden van de jaren zestig.
Daardoor voelt het beeld aan als een echte oude kleurenfoto die goed werd bewaard, eerder dan als een moderne kleurenfoto.
Er is wel één duidelijke fout. Op de luifel links voegt Gemini de tekst “Super-Marché” toe. Die tekst stond niet op de bronfoto en was dus niet gewenst. De toevoeging past zo goed bij het Franse dorpsplein dat ze zonder rechtstreekse vergelijking gemakkelijk onopgemerkt kan blijven. Al lijkt het mij toch eerder het terras van een café dan een supermarkt.
Dat is een goed voorbeeld van een visuele hallucinatie: Gemini bedenkt een detail dat geloofwaardig lijkt, maar niet in het oorspronkelijke beeld aanwezig was. Bij een persoonlijke familiefoto wil je zulke toevoegingen uiteraard vermijden. Toch blijft het totaalresultaat bijzonder geslaagd.
Claude kan de foto niet bewerken
Claude analyseerde de opdracht, maar maakte geen gerestaureerde afbeelding. Het model legde duidelijk uit dat het in de gebruikte versie geen tool heeft om een bestaande foto te bewerken of in te kleuren.
Claude verwees vervolgens naar gespecialiseerde hulpmiddelen zoals MyHeritage, Palette.fm, Photoshop, GIMP en professionele fotorestaurateurs. Dat antwoord is transparant en behulpzaam, maar de gevraagde opdracht wordt niet uitgevoerd.
Geen afbeelding gegenereerd
Perplexity vindt de opdracht te moeilijk
Ook Perplexity leverde in de geteste gratis versie geen bewerkte afbeelding. In plaats daarvan verscheen een korte melding met het voorstel om een krachtiger model te gebruiken.
We hebben de prompt niet vereenvoudigd en zijn niet naar een krachtiger of betalend model overgeschakeld. De bedoeling was juist om te testen wat een gewone gebruiker op dat moment met de gratis versie kon doen.
Geen afbeelding gegenereerdTwee modellen voeren de beeldbewerking uit
Uitstekend resultaat
Herstelt en kleurt de foto volledig in, met een sterke bewaring van personen, omgeving en details.
GeslaagdUitstekend resultaat
Levert een geloofwaardige oude kleurenfoto, maar voegt ongewenst tekst toe aan de luifel.
GeslaagdGeen beeldbewerking
Legt de beperking duidelijk uit en verwijst naar gespecialiseerde alternatieven.
Niet uitgevoerdGeen beeldbewerking
Geeft aan dat de opdracht moeilijk is en stelt voor een krachtiger model te gebruiken.
Niet uitgevoerdOude familiefoto’s herstellen met gratis AI kan verrassend goed
Deze test toont een duidelijk verschil tussen de vier onderzochte AI-modellen. Claude en Perplexity konden de foto in de geteste gratis versies niet bewerken. ChatGPT en Gemini voerden de volledige opdracht wel uit en zetten allebei een uitstekend resultaat neer.
We duiden daarom geen winnaar aan. ChatGPT levert een zeer nette en overtuigend ingekleurde restauratie. Gemini bewaart bijzonder mooi de korrel, kleuren en sfeer van een oude kleurenfoto, maar voegt wel ongewenst tekst toe aan de luifel.
De verschillen in kleuren, scherpte en uitstraling zijn klein en deels een kwestie van persoonlijke smaak. Voor een gewone gebruiker zijn beide resultaten bijzonder geslaagd en onmiddellijk bruikbaar. Dat dit met de gratis versies lukt, maakt de uitkomst extra interessant.
Daarbij blijft één belangrijke nuance gelden. AI kan de echte kleuren uit een zwart-witfoto niet terughalen. Het model kiest kleuren die waarschijnlijk en geloofwaardig lijken. Ook kunnen kleine details ongemerkt worden toegevoegd of veranderd. Vergelijk het resultaat daarom altijd zorgvuldig met de bronfoto en bewaar het oorspronkelijke digitale bestand ongewijzigd.
