Tip: laat “ik weet het niet” een geldig antwoord zijn

Voorkom fouten door ChatGPT toestemming te geven om te falen

Een van de gevaarlijkste AI-antwoorden is niet “ik weet het niet”, maar een antwoord dat heel overtuigend klinkt terwijl de informatie eigenlijk ontbreekt.

Je kunt dat risico verkleinen door expliciet te zeggen dat ChatGPT niet hoeft te antwoorden wanneer de benodigde informatie ontbreekt. Vraag het model om onzekerheid zichtbaar te maken in plaats van ontbrekende feiten zelf in te vullen.

Niveau: eenvoudig Toepassing: feitelijke opdrachten Doel: minder laten gokken
Geen antwoord is soms beter dan een fout antwoord

ChatGPT hoeft niet altijd een antwoord te geven

We zijn gewend om een assistent een vraag te stellen en vervolgens een antwoord te verwachten. Maar bij feitelijke informatie is dat niet altijd de veiligste aanpak.

Wanneer de benodigde informatie ontbreekt, is een duidelijk “dat kan ik niet vaststellen” vaak veel waardevoller dan een antwoord dat alleen aannemelijk klinkt.

Maak onzekerheid een toegestaan resultaat Vertel ChatGPT expliciet dat het niet verplicht is om iedere vraag met een concreet feit te beantwoorden.
Een taalmodel wil een passend vervolg produceren

Een ontbrekend feit wordt niet altijd automatisch als ontbrekend behandeld

Taalmodellen zijn getraind om waarschijnlijk passende antwoorden te produceren. Daardoor kunnen ze ook een plausibel antwoord formuleren wanneer ze onvoldoende basis hebben om het feit betrouwbaar vast te stellen.

Informatie ontbreekt

Het gevraagde detail staat bijvoorbeeld niet in het document dat je hebt toegevoegd.

De vraag is onduidelijk

Verschillende interpretaties zijn mogelijk, maar ChatGPT kiest er toch één.

Het feit is onzeker

Het model heeft onvoldoende betrouwbare basis, maar kan toch een zeer concrete formulering produceren.

Zelfvertrouwen in de formulering is geen bewijs Een gedetailleerd antwoord met namen, data of citaten kan nog steeds fout zijn.
Voeg één duidelijke grens toe

Vertel ChatGPT wat het moet doen wanneer informatie ontbreekt

Als je het antwoord niet met voldoende zekerheid kunt vaststellen, zeg dat dan duidelijk. Verzin geen ontbrekende feiten, cijfers, namen, data, bronnen of citaten. Geef aan welke informatie ontbreekt om de vraag betrouwbaar te beantwoorden.
Dit is wat ik bedoel met “toestemming om te falen” Je maakt duidelijk dat geen antwoord geven of onzekerheid melden een aanvaardbare uitkomst is.
Gebruik een harde bronbegrenzing

Staat het niet in het document? Laat dat dan gewoon zeggen

Deze techniek is bijzonder nuttig wanneer je een contract, verslag, handleiding, offerte, reglement of ander document laat analyseren.

Beantwoord mijn vragen uitsluitend op basis van het document dat ik heb toegevoegd. Als de specifieke informatie niet in het document staat, antwoord dan: “Deze informatie heb ik niet in het document gevonden.” Vul ontbrekende informatie niet zelf aan. Gebruik geen feiten uit je algemene kennis tenzij ik daar expliciet om vraag. Verzin geen bronnen, citaten, bedragen, namen of data.
Dit maakt ontbrekende informatie zichtbaar Je voorkomt dat een gat in het document ongemerkt wordt opgevuld met algemene kennis of een plausibele aanname.
Praktisch voorbeeld

Laat ChatGPT geen datum verzinnen die nergens staat

Stel dat je een reglement uploadt en wilt weten wanneer een aanvraag moet worden ingediend.

Minder veilig

Tegen wanneer moet ik mijn aanvraag indienen?

Beter

Tegen wanneer moet ik mijn aanvraag indienen? Gebruik uitsluitend het toegevoegde reglement. Vermeld de passage waarop je antwoord gebaseerd is. Als het reglement geen duidelijke deadline bevat, zeg dat dan expliciet en verzin zelf geen datum.
Maak antwoorden controleerbaar

Vraag waar het antwoord precies vandaan komt

Een extra stap maakt de techniek nog sterker: laat ChatGPT niet alleen antwoorden, maar ook aangeven welk deel van de bron het antwoord ondersteunt.

Beantwoord mijn vraag uitsluitend op basis van het aangeleverde document. Geef bij je antwoord: 1. het antwoord; 2. de relevante passage of sectie; 3. een korte uitleg hoe die passage je antwoord ondersteunt. Als je geen passende passage vindt, zeg dan dat de informatie niet in het document werd gevonden.
Je kunt het antwoord daarna zelf nakijken Dat is veel sterker dan alleen vertrouwen op een zelfverzekerde samenvatting.
Maak onzekerheid zichtbaar

Niet alles in een antwoord heeft dezelfde zekerheid

Verdeel je antwoord waar nodig in drie categorieën: VASTGESTELD Informatie die rechtstreeks uit de beschikbare bron volgt. AANNAME Een mogelijke interpretatie die niet rechtstreeks is bevestigd. NIET GEVONDEN Informatie waarvoor de beschikbare bron geen antwoord bevat. Presenteer een aanname nooit alsof het een vastgesteld feit is.
Dit maakt een antwoord veel gemakkelijker te beoordelen Je ziet onmiddellijk waar je nog extra informatie moet zoeken.
Soms ontbreekt context, geen kennis

Laat ChatGPT eerst om ontbrekende informatie vragen

Niet iedere onzekerheid betekent dat het antwoord onmogelijk is. Soms heeft ChatGPT gewoon één extra gegeven van jou nodig.

Als mijn opdracht onvoldoende informatie bevat om betrouwbaar te antwoorden: – maak zelf geen aannames; – benoem welke informatie ontbreekt; – stel mij één gerichte verduidelijkende vraag; – wacht op mijn antwoord voordat je verdergaat.
Een goede vraag is beter dan een verkeerde aanname Vooral bij persoonlijke situaties kan één ontbrekend detail de uitkomst volledig veranderen.
Zakelijk voorbeeld

Laat ontbrekende voorwaarden niet automatisch invullen

Bekijk deze offerte. Beantwoord uitsluitend op basis van de tekst: – Wat is de totale prijs? – Is btw inbegrepen? – Wat is de betalingstermijn? – Hoe lang blijft de offerte geldig? – Staat er iets over bijkomende kosten? – Staat er iets over annulering? Gebruik bij ieder antwoord één van deze labels: GEVONDEN NIET GEVONDEN ONDUIDELIJK Verzin ontbrekende voorwaarden niet.
“Niet gevonden” is nuttige informatie Dat kan juist het signaal zijn dat je de leverancier een extra vraag moet stellen.
Extra voorzichtig met exacte formuleringen

Een geloofwaardig citaat kan volledig verzonnen zijn

Zoek in de aangeleverde tekst naar een citaat dat deze bewering ondersteunt: [BEWERING] Gebruik uitsluitend letterlijke tekst uit de bron. Als er geen passende passage bestaat, zeg dan: “Geen ondersteunend citaat gevonden.” Maak zelf geen citaat en parafraseer een passage niet alsof het een letterlijk citaat is.
Controleer citaten altijd in de oorspronkelijke bron Taalmodellen kunnen niet-bestaande citaten en referenties produceren.
Maak antwoorden sneller scanbaar

Laat ChatGPT onzekerheid op een vaste manier aangeven

Bevestigd

De informatie staat duidelijk in de gebruikte bron.

Onzeker

Er is enige aanwijzing, maar onvoldoende basis voor een harde conclusie.

Niet gevonden

De benodigde informatie staat niet in de beschikbare bron.

Zet bij iedere belangrijke conclusie één label: [BEVESTIGD] [ONZEKER] [NIET GEVONDEN] Gebruik [BEVESTIGD] alleen wanneer de beschikbare bron het antwoord duidelijk ondersteunt.
Een zwakke controle

“Ben je daar zeker van?” is niet voldoende

ChatGPT kan een fout antwoord opnieuw bevestigen wanneer je alleen vraagt of het zeker is.

Minder nuttig

Ben je zeker dat dit klopt?

Beter

Controleer deze bewering opnieuw. Welke concrete informatie ondersteunt haar? Welke onzekerheid bestaat er? Als je onvoldoende bewijs hebt, trek de bewering dan in in plaats van haar opnieuw te bevestigen.
Maak van een kennishiaat een volgende stap

“Niet gevonden” hoeft het gesprek niet te stoppen

Wanneer ChatGPT iets niet kan vaststellen, kun je vervolgens vragen welke informatie nodig is om verder te gaan.

Maak een aparte lijst met alle vragen die je op basis van de beschikbare informatie niet betrouwbaar kunt beantwoorden. Geef per ontbrekend punt aan: – welke informatie ontbreekt; – waarom die informatie nodig is; – waar ik die mogelijk kan controleren; – welke conclusie ik zonder die informatie beter niet trek.
Onzekerheid wordt zo bruikbare informatie Je weet precies wat je nog moet opzoeken of navragen.
Vooral bij feitelijke opdrachten

Niet iedere prompt heeft deze extra instructie nodig

Documentanalyse

Wanneer het antwoord uitsluitend uit een aangeleverde bron moet komen.

Feiten en cijfers

Bij namen, data, bedragen, statistieken of andere exacte gegevens.

Bronnen en citaten

Wanneer een foutieve verwijzing bijzonder misleidend kan zijn.

Regels en voorwaarden

Wanneer je wilt weten wat daadwerkelijk in een reglement staat.

Rapporten

Wanneer conclusies aantoonbaar uit de aangeleverde gegevens moeten volgen.

Belangrijke beslissingen

Wanneer een verzonnen detail grote gevolgen kan hebben.

Niet ieder gebruik draait om feiten

Bij creatieve taken mag ChatGPT juist mogelijkheden bedenken

Vraag je om tien namen voor een nieuwsbrief, ideeën voor een verjaardag of een fictief verhaal, dan hoeft ChatGPT uiteraard niet telkens te melden dat het antwoord niet in een bron staat.

Gebruik de techniek waar betrouwbaarheid belangrijk is “Verzin niets” is nuttig bij feitelijke antwoorden, maar kan een creatieve brainstorm onnodig beperken.
Blijf belangrijke informatie controleren

Ook met deze instructie kan ChatGPT nog fouten maken

Een goede prompt kan het gedrag van ChatGPT sturen, maar maakt het model niet onfeilbaar.

ChatGPT kan nog steeds:

  • een passage verkeerd interpreteren;
  • iets over het hoofd zien;
  • een verkeerde conclusie trekken;
  • onterecht denken dat informatie voldoende is;
  • zelfverzekerd formuleren terwijl een antwoord fout is.
Zie dit als risicobeperking, niet als foutengarantie Controleer informatie waarvan de juistheid belangrijk is nog steeds bij de oorspronkelijke of een betrouwbare bron.
Prompt om te kopiëren

Geef ChatGPT expliciet toestemming om iets niet te weten

Beantwoord mijn vragen uitsluitend op basis van de informatie die ik je geef of de documenten die ik toevoeg. Betrouwbaarheid is belangrijker dan een volledig antwoord. Werkwijze: – Verzin geen ontbrekende feiten – Verzin geen namen, data, bedragen of percentages – Verzin geen bronnen, onderzoeken of citaten – Gebruik geen algemene kennis wanneer ik vraag om uitsluitend de aangeleverde bron te gebruiken – Maak geen aanname wanneer belangrijke informatie ontbreekt – Geef duidelijk aan wanneer een antwoord onzeker is – Stel een verduidelijkende vraag wanneer extra informatie van mij nodig is Gebruik voor belangrijke antwoorden deze labels: [BEVESTIGD] De informatie staat duidelijk in de beschikbare bron. [ONZEKER] De beschikbare informatie laat geen harde conclusie toe. [NIET GEVONDEN] De gevraagde informatie staat niet in de beschikbare bron. Vermeld bij belangrijke conclusies waarop ze gebaseerd zijn. Als je het antwoord niet betrouwbaar kunt vaststellen, zeg dat dan expliciet. Een eerlijk “niet gevonden” is beter dan een aannemelijk maar verzonnen antwoord.
Eén toevoeging voor dagelijks gebruik

Deze paar regels kun je aan veel feitelijke prompts toevoegen

Als je iets niet met voldoende zekerheid kunt vaststellen, zeg dat dan. Verzin geen ontbrekende feiten, cijfers, data, bronnen of citaten. Als informatie ontbreekt, geef aan wat niet gevonden is en wat ik nog moet controleren.
Kort maar nuttig Je hoeft niet voor iedere gewone vraag de volledige uitgebreide prompt te gebruiken.
De instructie kan nog preciezer

Vermijd deze valkuilen

Alleen zeggen “verzin niets”

Vertel ook wat ChatGPT moet doen wanneer informatie ontbreekt.

Geen bronbegrenzing geven

Zeg expliciet wanneer alleen het toegevoegde document gebruikt mag worden.

“Ik weet het niet” als nutteloos zien

Ontbrekende informatie kan juist aantonen welke vraag je nog moet onderzoeken.

Blind vertrouwen op het label “bevestigd”

Controleer belangrijke informatie nog steeds in de oorspronkelijke bron.

De techniek overal gebruiken

Bij creatieve opdrachten mag ChatGPT juist nieuwe ideeën verzinnen.

Denken dat hallucinaties verdwijnen

Je verkleint het risico, maar geen enkele prompt maakt AI foutloos.

Eén techniek binnen een grotere controle

Deze tip lost niet ieder betrouwbaarheidsprobleem op

Toestemming om onzekerheid toe te geven is één concrete manier om de kans op verzonnen informatie te verkleinen.

Voor belangrijke antwoorden blijven ook andere controles nuttig: betrouwbare bronnen gebruiken, bronvermeldingen openen, berekeningen controleren en belangrijke feiten onafhankelijk verifiëren.

Meer over hallucinaties controleren
Conclusie

Een eerlijk “niet gevonden” kan het beste antwoord zijn

Bij feitelijke opdrachten hoef je ChatGPT niet te stimuleren om koste wat het kost een volledig antwoord te produceren.

Maak duidelijk dat onzekerheid toegestaan is. Vraag het model om te melden wanneer informatie ontbreekt, aannames apart te houden en ontbrekende feiten niet zelf aan te vullen.

Dat is vooral nuttig wanneer je werkt met documenten, cijfers, bronnen, citaten, regels en andere informatie waarbij een klein verzonnen detail grote gevolgen kan hebben.

Onthoud vooral deze ene zin “Als je het niet betrouwbaar kunt vaststellen, zeg dat dan in plaats van een antwoord te gokken.”
Hallucinaties herkennen en controleren Bekijk de promptbibliotheek

Over de auteur: Oprichter van AiLabo.eu. Ik schrijf over praktische toepassingen van AI en onderzoek hoe gewone gebruikers betere en betrouwbaardere resultaten uit AI-tools kunnen halen. Lees meer over mijn achtergrond en de aanpak achter AiLabo.eu.

Similar Posts