Tip: voor complexere opdrachten

Een professionele prompt schrijven voor ChatGPT in 4 stappen

Voor een eenvoudige vraag heb je meestal geen lange prompt nodig. Maar bij een complex advies, plan of vergelijking kan extra richting een groot verschil maken.

Op deze pagina breid je een gewone prompt uit met vier onderdelen: een rol, relevante context, negatieve context en verduidelijkende vragen.

Kies de juiste aanpak

Niet iedere vraag heeft een professionele prompt nodig

Voor een korte e-mail, eenvoudige uitleg of boodschappenlijst is een duidelijke basisprompt meestal voldoende.

Deze uitgebreidere aanpak wordt vooral interessant wanneer meerdere voorwaarden tegelijk belangrijk zijn of wanneer een algemeen antwoord niet goed genoeg is.

Een korte prompt volstaat vaak voor:
  • een e-mail schrijven;
  • een tekst samenvatten;
  • ideeën verzamelen;
  • een eenvoudige checklist;
  • een korte uitleg.
Een uitgebreidere prompt helpt bij:
  • complex advies;
  • veel voorwaarden tegelijk;
  • belangrijke uitsluitingen;
  • persoonlijke situaties;
  • opdrachten waarbij informatie ontbreekt.

Wil je eerst de basis leren? Bekijk hoe je een goede prompt in vijf stappen schrijft →

Praktische toepassing

Gebruik dezelfde principes voor schrijven en herschrijven

Ook bij teksten geldt dat de opdracht belangrijker wordt naarmate je meer controle wilt over doelgroep, toon, inhoud en voorwaarden. Voor een eenvoudige tekst kan een korte prompt volstaan. Bij een belangrijkere tekst kun je doel, context, gewenste stijl en beperkingen veel preciezer vastleggen.

Het vertrekpunt bepaalt welke aanpak je nodig hebt: laat je AI een nieuwe tekst maken op basis van informatie en instructies, of geef je een bestaande tekst die gericht moet worden aangepast?

Een vaste structuur

Bouw je professionele prompt op met 4 onderdelen

1. Rol
Vanuit welke deskundigheid en werkwijze moet ChatGPT de opdracht benaderen?
2. Context
Wat is je situatie, doel en wat moet ChatGPT weten?
3. Negatieve context
Welke voorstellen of eigenschappen wil je uitsluiten?
4. Vragen
Welke ontbrekende informatie moet ChatGPT eerst bij jou opvragen?

Rol + Context + Negatieve context + Verduidelijkende vragen

Stap 1

Geef ChatGPT een duidelijke rol

Een rol kan helpen om ChatGPT vanuit een bepaalde invalshoek naar je opdracht te laten kijken. Je geeft daarmee richting aan de expertise, aandachtspunten en manier waarop het antwoord wordt uitgewerkt.

Alleen schrijven dat ChatGPT een “expert” moet zijn, geeft echter weinig concrete sturing. Beschrijf liever welke deskundigheid relevant is en waarop ChatGPT tijdens de opdracht moet letten.

Te vaag

Je bent een expert in computers.

Duidelijker

Je bent een ervaren onafhankelijke computeradviseur met praktijkkennis van laptops voor administratief werk en thuiswerk. Vergelijk mogelijkheden objectief, leg technische termen eenvoudig uit en besteed aandacht aan nadelen, overbodige functies en mogelijke extra kosten.

De tweede versie zegt niet alleen wie ChatGPT moet voorstellen, maar vooral hoe het naar de opdracht moet kijken. Dat is veel belangrijker dan een indrukwekkende functietitel alleen.

Een rol maakt ChatGPT niet automatisch slimmer

Uit een eigen test van AiLabo.eu bleek dat verschillende gespecialiseerde rollen niet méér fouten vonden dan ChatGPT zonder rol. De verschillen zaten vooral in waar ChatGPT de nadruk op legde en hoe het antwoord werd uitgewerkt.

Zie een rol daarom vooral als een lens. Wil je dat ChatGPT specifiek op bepaalde zaken let, vermeld die aandachtspunten dan ook expliciet in je prompt.

Zelf getest door AiLabo.eu

Maakt een rol ChatGPT echt beter?

We hebben dit zelf getest door ChatGPT dezelfde tekst te laten controleren zonder rol en vervolgens met drie verschillende gespecialiseerde rollen.

Zonder rol vond ChatGPT alle vijf de fouten in onze test. De drie gespecialiseerde rollen vonden exact dezelfde problemen. Het verschil zat vooral in de manier waarop het antwoord werd uitgewerkt.

Zo formuleerde de rol van leraar elektriciteit bepaalde technische onderdelen preciezer, terwijl de veiligheidsdeskundige meer aandacht besteedde aan veiligheid en technische nuance.

Onze conclusie

Een rol maakt ChatGPT niet automatisch slimmer. Ze kan wel helpen om de aandacht in een bepaalde richting te sturen. Zie een rol daarom vooral als een lens waardoor je ChatGPT naar je opdracht laat kijken.

Wil je dat ChatGPT specifiek op bepaalde zaken let? Benoem die dan ook expliciet in je prompt. Dat geeft meer sturing dan alleen schrijven: “Je bent een expert.”

Bijvoorbeeld:
Controleer deze tekst vanuit het perspectief van een leraar elektriciteit. Let specifiek op technische juistheid, begrijpelijkheid en elektrische veiligheid. Benoem eerst eventuele fouten en verbeter daarna de tekst.
Bekijk de volledige test: maakt een rol ChatGPT echt beter? →

Maak de rol concreter dan alleen een functietitel

Vakgebied
Waarin moet de deskundigheid liggen?
Doelgroep
Met welk soort gebruiker of situatie moet rekening worden gehouden?
Werkwijze
Moet ChatGPT vergelijken, kritisch controleren of vooral praktisch adviseren?
Communicatiestijl
Hoe moet het advies worden uitgelegd?
Je bent een ervaren [SOORT DESKUNDIGE]. Je bent gespecialiseerd in [VAKGEBIED] voor [DOELGROEP]. Werk [GEWENSTE WERKWIJZE] en leg je advies uit in [GEWENSTE STIJL].

Stap 2

Beschrijf je situatie en je doel

ChatGPT kent je situatie, prioriteiten en beschikbare middelen niet. Geef daarom de informatie mee die daadwerkelijk invloed kan hebben op het antwoord.

  • Doel: wat wil je bereiken?
  • Doelgroep: voor wie is het resultaat bedoeld?
  • Beginsituatie: wat heb of weet je al?
  • Middelen: hoeveel tijd, budget of andere middelen zijn beschikbaar?
  • Prioriteiten: welke eigenschappen zijn het belangrijkst?
  • Gewenst resultaat: wat moet ChatGPT uiteindelijk opleveren?
Meer context is niet automatisch beter. Geef informatie die het antwoord kan veranderen. Een lange persoonlijke achtergrond die niets met de opdracht te maken heeft, maakt de prompt vooral langer.

Praktisch voorbeeld

Geef informatie waarmee ChatGPT echt kan vergelijken

Ik zoek een nieuwe laptop voor administratief thuiswerk.

Ik gebruik hem vooral voor e-mail, internet, Word, Excel, videobellen, online bankieren en het bewaren en bekijken van foto’s. Ik heb vaak verschillende programma’s en browsertabbladen tegelijk open.

Mijn budget bedraagt maximaal 900 euro. Een scherm van ongeveer 15 of 16 inch heeft mijn voorkeur.

Ik wil vooral een toestel dat snel opstart, stil werkt en enkele jaren bruikbaar blijft. Leg technische termen uit in gewone taal.

ChatGPT kent nu het gebruik, budget, gewenste formaat en de belangrijkste prioriteiten. Dat geeft veel meer houvast dan alleen vragen om “een goede laptop”.

Stap 3

Vertel ChatGPT ook wat je uitdrukkelijk niet wilt

Positieve context vertelt wat je zoekt. Negatieve context beschrijft welke oplossingen, eigenschappen of gevolgen voor jou juist niet bruikbaar zijn.

Dat is vooral nuttig wanneer bepaalde voorstellen op het eerste gezicht logisch lijken, maar in jouw situatie toch afvallen.

Uitgesloten mogelijkheden
Bijvoorbeeld geen tweedehands of refurbished toestel.
Ongewenste eigenschappen
Bijvoorbeeld geen zwaar toestel of glanzend scherm.
Praktische grenzen
Bijvoorbeeld geen oplossing waarvoor extra apparatuur nodig is.
Ongewenste gevolgen
Bijvoorbeeld geen verplicht abonnement of terugkerende kosten.

Voeg nu de uitsluitingen toe

Bij het laptopvoorbeeld kunnen we bijvoorbeeld expliciet aangeven welke voor de hand liggende oplossingen niet geschikt zijn.

Houd daarnaast rekening met deze uitsluitingen:
  • geen gaminglaptop met opvallend ontwerp;
  • geen tweedehands of refurbished toestel;
  • geen Chromebook;
  • geen toestel zwaarder dan twee kilogram;
  • geen verplicht softwareabonnement;
  • geen extra krachtige onderdelen die ik voor mijn gebruik niet nodig heb.

Nu weet ChatGPT niet alleen wat belangrijk is, maar ook welke oplossingen meteen mogen afvallen.

Stap 4

Laat ChatGPT ontbrekende informatie eerst verduidelijken

Ook een uitgebreide prompt kan iets belangrijks missen. Je kunt ChatGPT daarom vragen om niet onmiddellijk een eindantwoord te geven, maar eerst te controleren welke informatie nog ontbreekt.

Controleer eerst of je voldoende informatie hebt om een bruikbaar antwoord te geven. Als belangrijke informatie ontbreekt of iets onduidelijk is, stel mij dan eerst verduidelijkende vragen. Stel één vraag per keer en wacht op mijn antwoord voordat je verdergaat. Begin pas daarna aan de eigenlijke opdracht.

Eén vraag per keer kan handig zijn wanneer antwoorden op eerdere vragen bepalen wat ChatGPT daarna nog moet weten.

Alles gecombineerd

Voorbeeld van een professionele prompt

ROL

Je bent een ervaren onafhankelijke computeradviseur met praktijkkennis van laptops voor administratief werk en thuiswerk. Vergelijk mogelijkheden objectief, leg technische termen eenvoudig uit en benoem ook nadelen.

CONTEXT

Ik zoek een laptop voor administratief thuiswerk. Ik gebruik hem vooral voor e-mail, internet, Word, Excel, videobellen, online bankieren en foto’s. Ik heb vaak verschillende programma’s tegelijk open.

Mijn budget is maximaal 900 euro. Ik verkies een scherm van ongeveer 15 of 16 inch. Het toestel moet snel opstarten, stil werken en meerdere jaren bruikbaar blijven.

NEGATIEVE CONTEXT

  • geen gaminglaptop;
  • geen tweedehands of refurbished toestel;
  • geen Chromebook;
  • geen toestel zwaarder dan twee kilogram;
  • geen verplicht softwareabonnement;
  • geen dure prestaties die ik voor mijn gebruik niet nodig heb.

VERDUIDELIJKENDE VRAGEN

Controleer eerst of belangrijke informatie ontbreekt. Stel mij indien nodig één verduidelijkende vraag per keer en wacht telkens op mijn antwoord.

UITEINDELIJKE OPDRACHT

Maak daarna een overzicht van de belangrijkste eigenschappen waarop ik moet letten, de minimale en aanbevolen specificaties, eigenschappen waarvoor ik niet extra hoef te betalen en mogelijke nadelen of aandachtspunten. Sluit af met een korte checklist.

Zelf gebruiken

Sjabloon voor een professionele prompt

Vervang de tekst tussen de vierkante haakjes door je eigen informatie. Verwijder onderdelen die voor jouw opdracht niet relevant zijn.

ROL Je bent een ervaren [SOORT DESKUNDIGE]. Je bent gespecialiseerd in [VAKGEBIED] voor [DOELGROEP]. Werk [GEWENSTE WERKWIJZE] en leg je advies uit in [GEWENSTE STIJL]. CONTEXT Mijn doel: [WAT WIL JE BEREIKEN?] Mijn situatie: [RELEVANTE ACHTERGROND] Het resultaat is bedoeld voor: [DOELGROEP] Beschikbare tijd, budget of middelen: [GRENZEN] Wat voor mij het belangrijkst is: [PRIORITEITEN] Gewenste vorm: [LIJST, TABEL, STAPPENPLAN, VERGELIJKING…] NEGATIEVE CONTEXT Houd rekening met deze uitsluitingen: – Geen [UITSLUITING 1] – Geen [UITSLUITING 2] – Vermijd [ONGEWENSTE EIGENSCHAP] – Stel niets voor waarvoor [NIET-BESCHIKBAAR MIDDEL] nodig is VERDUIDELIJKENDE VRAGEN Controleer eerst of belangrijke informatie ontbreekt. Stel mij indien nodig verduidelijkende vragen. Stel één vraag per keer en wacht op mijn antwoord. REGELS VOOR HET ANTWOORD – Maak belangrijke aannames duidelijk – Benoem onzekerheden en mogelijke nadelen – Houd rekening met alle uitsluitingen – Leg belangrijke keuzes kort uit

Vermijd schijnprecisie

Deze fouten maken een uitgebreide prompt minder sterk

Alleen “je bent een expert” schrijven
Benoem ook vakgebied, doelgroep en gewenste werkwijze.
Te veel irrelevante context
Meer tekst helpt alleen wanneer die informatie invloed heeft op het antwoord.
Vage uitsluitingen
“Geef geen slechte voorstellen” zegt niet wat voor jou ongeschikt is.
Tegenstrijdige instructies
Vraag niet tegelijk om maximale diepgang en een extreem kort antwoord.
Alles onnodig ingewikkeld maken
Gebruik deze methode alleen wanneer de opdracht de extra structuur nodig heeft.
Het antwoord niet controleren
Een uitgebreide prompt voorkomt niet dat AI fouten of verkeerde aannames kan maken.

Nog preciezer sturen

Soms zegt een voorbeeld meer dan extra uitleg

Wil je niet alleen uitleggen wat je verwacht, maar ook laten zien hoe een goed resultaat eruitziet? Voeg dan een voorbeeld toe.

Een voorbeeld kan ChatGPT extra richting geven over toon, lengte, structuur, woordkeuze of een vast uitvoerformaat.

Leer hoe je voorbeelden in een prompt gebruikt →

Kort samengevat

Vertel ChatGPT wat je wilt én wat je niet wilt

  • Gebruik een uitgebreide prompt vooral voor complexere opdrachten.
  • Geef ChatGPT een concrete rol en werkwijze.
  • Beschrijf alleen context die invloed heeft op het resultaat.
  • Benoem expliciet welke oplossingen of eigenschappen niet geschikt zijn.
  • Laat ChatGPT ontbrekende informatie eerst verduidelijken wanneer dat nuttig is.
  • Controleer het uiteindelijke antwoord altijd zelf.

Verder met prompts

Kies wat je nu nodig hebt

Terug naar de basis

Leer prompts opbouwen met doel, context, voorwaarden, vorm en doelgroep.

Een goede prompt schrijven →

Werk met voorbeelden

Laat met een voorbeeld zien welke toon, structuur of uitvoer je verwacht.

Voorbeelden in prompts gebruiken →

Meteen een prompt gebruiken

Kies een kant-en-klare opdracht en pas ze aan je eigen situatie aan.

Bekijk de promptbibliotheek →

Over de auteur: Oprichter van AiLabo.eu. Ik schrijf over praktische toepassingen van AI en onderzoek hoe gewone gebruikers betere en betrouwbaardere resultaten uit AI-tools kunnen halen. Lees meer over mijn achtergrond en de aanpak achter AiLabo.eu.

Similar Posts