AI-woordenboek voor beginners
Wie met AI begint, komt al snel woorden tegen zoals prompt, chatbot, model, context, token en generatieve AI.
Die begrippen klinken soms ingewikkelder dan ze zijn. In dit woordenboek leggen we de belangrijkste AI-termen kort en duidelijk uit.
Je hoeft de woorden niet uit het hoofd te leren. Gebruik deze pagina als naslagwerk wanneer je tijdens het werken met AI een onbekende term tegenkomt.
Zo gebruik je dit AI-woordenboek
Zoek het woord
Gebruik de alfabetische knoppen of de zoekfunctie van je browser.
Lees de eenvoudige uitleg
Iedere term wordt zonder onnodige technische details uitgelegd.
Bekijk het voorbeeld
Bij veel begrippen staat een herkenbare toepassing uit de praktijk.
AI, algoritme, app, browser, chat en chatbot
AI
AI is de afkorting van artificiële intelligentie of kunstmatige intelligentie. Het is een verzamelnaam voor computersystemen die taken uitvoeren waarvoor normaal menselijke denkvaardigheden nodig lijken.
Voorbeeld: tekst schrijven, afbeeldingen herkennen of vragen beantwoorden.
Algoritme
Een algoritme is een reeks regels of stappen waarmee een computer een taak uitvoert of een beslissing berekent.
Voorbeeld: bepalen welke zoekresultaten bovenaan verschijnen.
App
Een app is een toepassing die je op een smartphone, tablet of computer gebruikt.
Voorbeeld: de mobiele app van ChatGPT of Gemini.
Browser
Een browser is het programma waarmee je websites opent.
Voorbeeld: Firefox, Chrome, Edge of Safari.
Chat
Een chat is een gesprek waarin jij en de AI berichten uitwisselen. De eerdere berichten vormen samen de context van het gesprek.
Chatbot
Een chatbot is een programma waarmee je via geschreven of gesproken berichten communiceert.
Voorbeeld: een klantenservicebot of een algemene AI-assistent.
Cloud
De cloud betekent dat gegevens of programma’s via externe computersystemen op internet worden verwerkt of opgeslagen, in plaats van alleen op je eigen toestel.
Context
Context is de informatie die AI gebruikt om je huidige vraag te begrijpen. Dat kunnen eerdere berichten, bestanden en instructies zijn.
Conversatie
Conversatie is een ander woord voor gesprek. Bij AI gaat het meestal om alle vragen en antwoorden binnen één chat.
Data, dataset, deepfake, downloaden en factcheck
Data
Data zijn gegevens die door een computer kunnen worden verwerkt. Dat kunnen teksten, cijfers, afbeeldingen, geluiden of andere informatie zijn.
Dataset
Een dataset is een verzameling gegevens die wordt gebruikt voor onderzoek, analyse of het trainen en testen van een AI-model.
Deepfake
Een deepfake is een met AI gemaakte of aangepaste afbeelding, video of geluidsopname die een echte persoon iets lijkt te laten zeggen of doen.
Desktopapp
Een desktopapp is een programma dat op een computer wordt geïnstalleerd, in tegenstelling tot een website die je in een browser opent.
Downloaden
Downloaden betekent dat je een bestand van internet op je eigen toestel opslaat.
Voorbeeld: een door AI gemaakte afbeelding opslaan.
Factcheck
Een factcheck is een controle waarbij je nagaat of een bewering klopt met behulp van betrouwbare bronnen.
Filter
Een filter bepaalt welke informatie wordt getoond, tegengehouden of aangepast.
Fine-tuning
Fine-tuning betekent dat een bestaand AI-model verder wordt aangepast met extra voorbeelden voor een specifieke taak.
Freemium
Freemium betekent dat een dienst een gratis basisversie heeft, maar extra mogelijkheden alleen tegen betaling aanbiedt.
Generatieve AI, hallucinatie en beeldgenerator
Generatieve AI
Generatieve AI maakt nieuwe inhoud op basis van een opdracht.
Voorbeeld: tekst, afbeeldingen, muziek, video of computercode genereren.
Hallucinatie
Een hallucinatie is een fout waarbij AI informatie verzint of onjuiste gegevens overtuigend als feit presenteert.
Voorbeeld: een niet-bestaande bron of gebeurtenis noemen.
Genereren
Genereren betekent dat AI nieuwe inhoud samenstelt op basis van je opdracht en de mogelijkheden van het model.
Gespreksgeschiedenis
De gespreksgeschiedenis is het overzicht van chats die bij je account zijn opgeslagen en die je later opnieuw kunt openen.
Image generator
Een image generator of beeldgenerator is een AI-systeem dat een afbeelding maakt op basis van een tekstuele beschrijving.
Instructie
Een instructie vertelt AI wat het moet doen en aan welke voorwaarden het antwoord moet voldoen.
Interface
De interface is het zichtbare deel van een website of app waarmee je werkt: menu’s, knoppen, invoervakken en instellingen.
Internetzoekfunctie
Met een internetzoekfunctie kan AI actuele webpagina’s zoeken en gebruiken bij het beantwoorden van een vraag.
Invoervak
Het invoervak is de plaats waar je je prompt schrijft of inspreekt voordat je die verstuurt.
Een hallucinatie kan geloofwaardig klinken
Een duidelijk en zelfverzekerd geschreven antwoord is niet automatisch juist. Controleer belangrijke namen, data, bedragen en bronnen.
Kunstmatige intelligentie, limiet en taalmodel
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie is de Nederlandse benaming voor artificial intelligence, meestal afgekort tot AI.
Limiet
Een limiet is een gebruiksgrens. Een gratis account kan bijvoorbeeld een maximum hebben voor berichten, uploads of afbeeldingen.
Link
Een link is een aanklikbare verwijzing naar een website, document, bron of andere pagina.
LLM
LLM is de afkorting van large language model. Het is een groot taalmodel dat tekst kan begrijpen, voorspellen en genereren.
Large language model
Dit is de volledige Engelse benaming achter de afkorting LLM. Letterlijk betekent het: groot taalmodel.
Leermodel
Een leermodel is een computersysteem dat patronen heeft geleerd uit grote hoeveelheden voorbeelden en gegevens.
Machine learning, model, multimodaal en neurale netwerken
Machine learning
Machine learning is een manier waarop computers patronen leren uit voorbeelden en gegevens, zonder dat iedere afzonderlijke regel vooraf handmatig wordt ingevoerd.
Model
Een model is het getrainde AI-systeem dat je opdracht verwerkt en een antwoord of resultaat genereert.
Multimodaal
Multimodaal betekent dat AI met meerdere soorten informatie kan werken.
Voorbeeld: tekst, afbeeldingen, audio en bestanden.
Microfoonmodus
Een microfoonmodus laat je een vraag inspreken in plaats van ze te typen.
Neuraal netwerk
Een neuraal netwerk is een wiskundig systeem dat patronen leert uit gegevens. Het is losjes geïnspireerd op verbindingen tussen hersencellen, maar werkt niet zoals een menselijk brein.
Open source
Open source betekent dat bepaalde broncode, modelbestanden of technische informatie openbaar beschikbaar zijn onder een bijbehorende licentie.
Output
Output is het resultaat dat AI geeft nadat je een prompt hebt ingevoerd.
OCR
OCR is technologie waarmee zichtbare tekst uit een foto, scan of afbeelding wordt herkend en omgezet naar bewerkbare tekst.
Online bron
Een online bron is een webpagina, document of publicatie op internet waarop informatie is gebaseerd.
Een AI-model begrijpt niet zoals een mens
Het model verwerkt patronen in gegevens en taal. Het heeft geen menselijke ervaringen, gevoelens of gezond verstand zoals een persoon.
Prompt, promptbibliotheek, privacy en regenereren
Prompt
Een prompt is de vraag, opdracht of instructie die je aan AI geeft.
Voorbeeld: “Vat deze tekst samen in vijf punten.”
Promptbibliotheek
Een promptbibliotheek is een verzameling herbruikbare opdrachten die je kunt invullen en aanpassen aan je eigen situatie.
Prompt engineering
Prompt engineering betekent dat je opdrachten zo formuleert en verbetert dat AI een bruikbaarder resultaat geeft.
Persoonsgegevens
Persoonsgegevens zijn gegevens waarmee een persoon rechtstreeks of onrechtstreeks kan worden herkend.
Voorbeeld: naam, adres, e-mailadres of klantnummer.
Premium
Premium verwijst meestal naar een betalende versie met extra functies, hogere limieten of toegang tot andere modellen.
Privacy
Privacy gaat over de bescherming van persoonlijke informatie en de controle over wie die gegevens kan gebruiken.
Regenereren
Regenereren betekent dat je AI vraagt om op basis van dezelfde opdracht een nieuw antwoord te maken.
Rol
Met een rol vertel je vanuit welke functie of invalshoek AI moet antwoorden.
Voorbeeld: “Je bent een geduldige taalcoach.”
Redeneren
Redeneren betekent dat een AI-systeem verschillende stappen, voorwaarden of aanwijzingen probeert te combineren om tot een antwoord te komen.
Spraakmodus, samenvatten, token en uploaden
Samenvatten
Samenvatten betekent dat een lange tekst wordt verkort tot de belangrijkste informatie.
Spraakmodus
In een spraakmodus voer je een gesproken gesprek waarbij jij praat en AI met een stem antwoordt.
Spraak-naar-tekst
Spraak-naar-tekst zet gesproken woorden om in geschreven tekst.
Systeeminstructie
Een systeeminstructie is een algemene aanwijzing die bepaalt hoe een AI-assistent zich tijdens een gesprek moet gedragen.
Token
Een token is een klein stukje tekst dat door een taalmodel wordt verwerkt. Een token kan een volledig woord, een deel van een woord of een leesteken zijn.
Trainingsdata
Trainingsdata zijn de voorbeelden en gegevens waarmee een model patronen leert.
Transcriptie
Een transcriptie is de geschreven weergave van gesproken woorden, bijvoorbeeld van een opname of spraakgesprek.
Uploaden
Uploaden betekent dat je een bestand vanaf je toestel naar een website of online dienst stuurt.
Uitvoer
Uitvoer is de Nederlandse benaming voor output: het antwoord, bestand of resultaat dat AI produceert.
Vervolgprompt, webzoeken, zoekbron en zero-shot
Vervolgprompt
Een vervolgprompt is een aanvullende opdracht die aansluit bij een eerder antwoord in hetzelfde gesprek.
Voorbeeld: “Maak het antwoord korter.”
Webzoeken
Webzoeken betekent dat AI actuele informatie op internet zoekt en die gebruikt bij het antwoord.
Webapp
Een webapp is een toepassing die je rechtstreeks in een browser gebruikt zonder een gewoon computerprogramma te installeren.
Zoekbron
Een zoekbron is een webpagina of document dat wordt gebruikt om een antwoord of bewering te ondersteunen.
Zoekprompt
Een zoekprompt is een opdracht waarin je AI vraagt om actuele informatie en betrouwbare bronnen op internet te zoeken.
Zero-shot
Zero-shot betekent dat je AI een taak laat uitvoeren zonder eerst een voorbeeld van het gewenste antwoord te geven.
Je hoeft deze technische termen niet allemaal te gebruiken
Voor goed gebruik van AI is een duidelijke opdracht belangrijker dan kennis van Engelse of technische vakwoorden.
Begrippen die vaak met elkaar worden verward
AI en chatbot
AI is de brede technologie. Een chatbot is één manier waarop je met een AI-systeem kunt communiceren.
Model en app
Het model verwerkt je opdracht. De app of website is de omgeving waarin je met dat model werkt.
Prompt en antwoord
De prompt is jouw opdracht. Het antwoord of de output is wat AI daarna produceert.
Context en geheugen
Context is de informatie binnen het huidige gesprek. Geheugen kan verwijzen naar informatie die een dienst ook buiten die ene chat bewaart.
Uploaden en opslaan
Uploaden stuurt een bestand naar een dienst. Opslaan bewaart een bestand of resultaat op een gekozen plaats.
Modelkennis en webzoeken
Modelkennis komt uit wat het model eerder heeft geleerd. Webzoeken haalt actuele informatie uit online bronnen.
Veelgebruikte pictogrammen in AI-diensten
Plusteken
Wordt vaak gebruikt voor een nieuw gesprek of om extra opties te openen.
Paperclip
Wordt meestal gebruikt om een document, afbeelding of ander bestand toe te voegen.
Microfoon
Laat je een vraag inspreken of een gesproken gesprek starten.
Pijl of verzendknop
Verstuurt je prompt naar AI.
Potlood
Kan worden gebruikt om een bericht, titel of instelling te bewerken.
Vierkant of stopknop
Stopt het genereren van een antwoord of beëindigt een actieve spraakopdracht.
Pictogrammen verschillen per dienst
De plaats, kleur en precieze betekenis van een knop kunnen veranderen tussen ChatGPT, Gemini, Claude, Perplexity en andere AI-diensten.
Privacy en vertrouwelijke informatie
Persoonlijke informatie
Informatie die iets zegt over jou of een andere herkenbare persoon, zoals een naam, adres, situatie of accountgegeven.
Vertrouwelijke informatie
Informatie die niet voor buitenstaanders bedoeld is, zoals interne bedrijfsgegevens, medische informatie of persoonlijke dossiers.
Inloggegevens
Gebruikersnamen, wachtwoorden, herstelcodes en andere gegevens waarmee iemand toegang tot een account kan krijgen.
Privacy-instelling
Een instelling waarmee je bepaalt hoe een dienst bepaalde gegevens, gesprekken of persoonlijke voorkeuren gebruikt.
Voer nooit wachtwoorden of beveiligingscodes in
AI heeft je wachtwoord, bankcode of tweestapsverificatiecode niet nodig om een gewone vraag te beantwoorden.
De tien termen die iedere beginner moet kennen
- AI: de brede technologie.
- Chatbot: de gesprekstoepassing.
- Prompt: jouw vraag of opdracht.
- Output: het antwoord van AI.
- Context: de informatie rond je vraag.
- Model: het systeem dat de opdracht verwerkt.
- Generatieve AI: AI die nieuwe inhoud maakt.
- Hallucinatie: verzonnen of onjuiste informatie.
- Uploaden: een bestand aan AI toevoegen.
- Webzoeken: actuele informatie online opzoeken.
Een onbekend begrip aan AI laten uitleggen
Kom je een term tegen die niet in dit woordenboek staat? Gebruik dan een duidelijke uitlegprompt.
Controleer nieuwe of technische termen
AI kan een begrip te ruim, verouderd of verkeerd uitleggen. Controleer belangrijke definities bij een betrouwbare vakbron of officiële documentatie.
Veelgemaakte misverstanden over AI-termen
“AI weet alles”
AI kan informatie missen, verouderde kennis gebruiken of gegevens verzinnen.
“Een chatbot denkt zoals een mens”
Een chatbot verwerkt patronen en taal, maar heeft geen menselijk bewustzijn of persoonlijke ervaring.
“Een bronvermelding bewijst dat iets klopt”
Je moet controleren of de bron bestaat en de bewering werkelijk ondersteunt.
“Een gratis versie is altijd onbeperkt”
Gratis accounts kunnen gebruikslimieten en minder functies hebben.
“Uploaden betekent dat het bestand privé blijft”
Controleer altijd het privacybeleid en deel geen onnodige gevoelige informatie.
“Regenereren geeft automatisch een correct antwoord”
Een nieuw antwoord kan anders zijn, maar nog steeds fouten bevatten.
Je kent nu de basis van werken met AI
Je hebt geleerd wat AI wel en niet kan, hoe je een goede prompt schrijft, bestanden en afbeeldingen gebruikt, actuele informatie zoekt en antwoorden controleert.
Met dit woordenboek heb je ook een praktisch naslagwerk voor onbekende termen. Je hoeft niet alles te onthouden: keer terug naar deze pagina wanneer je tijdens het oefenen een nieuw begrip tegenkomt.
Bewaar deze pagina als naslagwerk wanneer je later een onbekende AI-term tegenkomt.